Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 69
Devanagari script
निम्ननाभिर्विधात्रैषा निर्मिता संदिदृक्षुणा । विकीर्णमिव सौंदर्यमेकपात्रमिव स्थितम्
Transliteration
nimnanābhirvidhātraiṣā nirmitā saṃdidṛkṣuṇā | vikīrṇamiva sauṃdaryamekapātramiva sthitam
Translation
深き臍を備えた彼女は、創造主が自らの作を見んとして造り給うたかのようであった。美は四方に散りながら、なお一つの器に集められているかのごとく。
Word by Word
निम्ननाभिःwith a deep navel
निम्ननाभिः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootनिम्न + नाभि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (एषा)
विधात्राby the Creator (Brahmā)
विधात्रा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविधातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृ-करणभावे (by the creator)
एषाthis (woman)
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
निर्मिताcreated
निर्मिता:
Kriya (Participial predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्मा (धातु) / कृ (धातु) with निर्-; कृदन्त: क्त (past passive participle)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे (made/created)
संदिदृक्षुणाby (him) desiring to behold
संदिदृक्षुणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदृश् (धातु) + सम्-; कृदन्त: सन् (desiderative) + उण (agentive) → संदिदृक्षु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; हेतौ/करणे (by one wishing to see)
विकीर्णम्scattered
विकीर्णम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootवि + कीर्ण (कृदन्त; PPP from कृ/कॄ? here √कॄ/√किर् ‘to scatter’ → कीर्ण)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमानवाचकं (as if scattered)
इवas if
इव:
Sambandha (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानार्थक-अव्ययम् (comparative particle)
सौन्दर्यम्beauty
सौन्दर्यम्:
Karta (Subject of implied ‘was’/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौन्दर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
एकपात्रम्a single vessel
एकपात्रम्:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootएक + पात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमानम्
इवas if
इव:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानार्थक-अव्ययम्
स्थितम्stood, was contained
स्थितम्:
Kriya (Participial predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; भावे (stood/was placed)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: A contemplative framing: the maiden’s form is presented almost as a crafted masterpiece; a subtle overlay of Brahmā/Vidhātṛ as unseen artisan, suggesting cosmic artistry behind her beauty.
Characters & Entities
V
Vidhātṛ (Creator)FAQs
The text magnifies the power of sensory attraction to underscore the necessity of dharma, vigilance, and inner control.
No tīrtha is identified in this verse.
None.