Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67
Devanagari script
तस्य भार्याऽतिरूपेण विजिग्ये विश्ववर्णिनी । तन्वी श्यामा मृगाक्षी सा पीनोन्नतपयोधरा
Transliteration
tasya bhāryā'tirūpeṇa vijigye viśvavarṇinī | tanvī śyāmā mṛgākṣī sā pīnonnatapayodharā
Translation
その妻は美に飾られ、あらゆる女を凌ぐかのようであった。細身にして艶やかな黒肌、鹿のごとき眼、ふくよかに高く張る乳房を備えていた。
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम् (Singular)
भार्याwife
भार्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
अतिरूपेणby extraordinary beauty
अतिरूपेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअतिरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्; हेतौ/करणे (by means of)
विजिग्येconquered, surpassed
विजिग्ये:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजि (धातु) + वि- (उपसर्ग)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
विश्ववर्णिनीhaving all (kinds of) beauty/complexion; all-hued
विश्ववर्णिनी:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्व + वर्णिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifier of भार्या)
तन्वीslender
तन्वी:
Visheshana
TypeAdjective
Rootतन्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
श्यामाdark-complexioned
श्यामा:
Visheshana
TypeAdjective
Rootश्यामा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
मृगाक्षीdoe-eyed
मृगाक्षी:
Visheshana
TypeAdjective
Rootमृग + अक्षी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
पीनोन्नतपयोधराwith full and uplifted breasts
पीनोन्नतपयोधरा:
Visheshana
TypeAdjective
Rootपीन + उन्नत + पयोधर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (सा/भार्या)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: A luminous maiden stands in a forest-āśrama or hermitage setting, her form described in classical lakṣaṇa: slender waist, dark sheen, doe-like eyes, youthful fullness; surrounding figures (ascetic/householder) are momentarily stilled by her presence.
Characters & Entities
G
GālavaFAQs
The narrative highlights worldly beauty within an ascetic context, setting up themes of temptation, restraint, and dharma.
No specific tīrtha is named in this verse.
None.