Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 53
Devanagari script
ततस्तथेति तं प्रोचुः प्रहृष्टा वायुभोजनाः । स च तेभ्यः पुरीं दत्त्वा निवृत्तो नागपूजितः
Transliteration
tatastatheti taṃ procuḥ prahṛṣṭā vāyubhojanāḥ | sa ca tebhyaḥ purīṃ dattvā nivṛtto nāgapūjitaḥ
Translation
すると風を食とするナーガたちは歓喜して「そのとおり」と告げた。彼は彼らに都を与え、ナーガたちに敬われ礼拝されつつ帰還した。
Word by Word
ततःthen/thereupon
ततः:
Sambandha (Discourse adverb/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्-प्रभव (ablatival adverb)
तथाso/thus
तथा:
Sambandha (Discourse adverb/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक
तम्to him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम-रूप
प्रोचुःthey said
प्रोचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र- वच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्र-
प्रहृष्टाःdelighted
प्रहृष्टाः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; कर्तृ-विशेषण
वायुभोजनाःair-eaters (a class of beings)
वायुभोजनाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु-भोजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वायुः भोजनं येषाम्)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम-रूप
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तेभ्यःto them
तेभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), बहुवचन; सर्वनाम-रूप
पुरीम्a city
पुरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), अव्यय; पूर्वक्रिया
निवृत्तःreturned/withdrawn
निवृत्तः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि-√वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सः इति कर्तृ-विशेषण
नागपूजितःworshipped by the Nāgas
नागपूजितः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनाग-पूजित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (नागैः पूजितः); कृदन्त: √पूज् + क्त
Speaker
Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa context: likely Sūta/Lomaharṣaṇa)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Nāgas, delighted, pronounce ‘So be it’; Suhṛdaya grants them a city; he departs honored, with nāgas performing worship and escorting him.
Characters & Entities
N
NāgāḥS
SuhṛdayaFAQs
Merit leads to mutual uplift: blessings are fulfilled, and gratitude is expressed through honor and gifts.
No named tīrtha; the verse mentions the granting of a “purī” (city) without specifying location.
None; it narrates consent to a boon and an act of gifting.