Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

जपमानाः परं जप्यं निविष्टाः संगमे वयम् । भास्करं समवेक्षंतश्चिंतयंतो हरिं हृदि

Transliteration

japamānāḥ paraṃ japyaṃ niviṣṭāḥ saṃgame vayam | bhāskaraṃ samavekṣaṃtaściṃtayaṃto hariṃ hṛdi

Translation

聖なる合流の地に坐して、われらは至上の真言をジャパし、太陽神を仰ぎつつ、心のうちにハリを観想した。

Word by Word

• जपमानाः: chanting
• जपमानाः: Karta (Doer/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन

• परम्: supreme
• परम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• जप्यम्: that which is to be chanted (mantra)
• जप्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जप् (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: कर्मणि यत्-प्रत्ययान्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• निविष्टाः: seated, settled
• निविष्टाः: Karta (State of subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नि-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन

• संगमे: at the confluence
• संगमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा; बहुवचन

• भास्करम्: the Sun
• भास्करम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• समवेक्षन्तः: looking at
• समवेक्षन्तः: Karta (Doer/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्-अव-ईक्ष् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन

• चिन्तयन्तः: meditating on
• चिन्तयन्तः: Karta (Doer/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन

• हरिम्: Hari (Vishnu)
• हरिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahī–Sāgara-saṅgama

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: At dawn by the ocean confluence, ascetics and brāhmaṇas sit in meditation; the rising Sun is on the horizon, while a subtle image of Hari is envisioned within the heart-lotus.

Characters & Entities

• Bhāskara (Sūrya)
• Hari (Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Outer worship and inner remembrance unite: japa at a tīrtha is completed by meditating on the Lord in the heart.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The saṅgama (confluence) where practice of japa and contemplation is portrayed as especially fruitful.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa of the ‘supreme’ recitation and contemplative worship—gazing at Sūrya while remembering Hari inwardly.