Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 96
Devanagari script
सा हि नानार्थभजनान्नानारूपं प्रपद्यते । धर्मस्यैकस्य संयोगाद्बहुधाप्येकिकैव सा
Transliteration
sā hi nānārthabhajanānnānārūpaṃ prapadyate | dharmasyaikasya saṃyogādbahudhāpyekikaiva sā
Translation
多くの目的のために依りどころとされ、外には多様な形を取るが、ただ一つのダルマとの結びつきによって、本質においては一つのまま—多様に現れてもなお一である。
Word by Word
साshe/that (buddhi)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; हेतौ/निश्चयार्थे (indeed/for)
नानार्थभजनात्from engaging in various meanings/objects
नानार्थभजनात्:
Hetu/Apadana (Cause/Ablative/हेतु-अपादान)
TypeNoun
Rootनाना-अर्थ-भजन (प्रातिपदिक; नाना + अर्थ + भजन)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (भजन-शब्दः), पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुषः (नानानाम् अर्थानाम् भजनम्)
नानारूपम्varied forms
नानारूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootनाना-रूप (प्रातिपदिक; नाना + रूप)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (नानाविधं रूपम्)
प्रपद्यतेattains/assumes
प्रपद्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्गः प्र-
धर्मस्यof dharma/quality
धर्मस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
एकस्यof one/single
एकस्य:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; धर्मस्य इति विशेषणम्
संयोगात्from association/connection
संयोगात्:
Hetu/Apadana (Cause/Ablative/हेतु-अपादान)
TypeNoun
Rootसंयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
बहुधाin many ways
बहुधा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb); प्रकारार्थे (in many ways)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात; अप्यर्थ (also/even)
एकिकाsingle
एकिका:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सा इत्यस्य विशेषणम् (single/one)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात; अवधारणार्थकः
साshe/that
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta)
Visual Art Cues
Scene: Buddhi depicted as a single luminous thread running through many masks or roles—householder, ascetic, pilgrim, scholar—each a different ‘form’, all connected to a central Dharma-pillar or Śiva-liṅga.
FAQs
Dharma may look diverse in practice, but its core reality is one.
No specific tīrtha is named in this verse; it presents a general dharmic principle.
None explicitly; the verse emphasizes the unity behind varied religious expressions.