Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39
Devanagari script
नार्यास्तस्या नृलोकेऽत्र वरैवाजननिः स्फुटम् । विमानिता या भर्त्रास्यान्न पुत्रः स्याद्गुणैर्युतः
Transliteration
nāryāstasyā nṛloke'tra varaivājananiḥ sphuṭam | vimānitā yā bhartrāsyānna putraḥ syādguṇairyutaḥ
Translation
この人の世の女たちの中では、あのもう一人の母こそ明らかに勝れている。夫に侮られる妻の子が、どうして徳を具えることができようか。
Word by Word
नार्याःof the woman
नार्याः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th); एकवचन
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन
नृलोकेin the world of men
नृलोके:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नॄणां लोकः)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण (Adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb: here)
वराexcellent
वरा:
विधेय (Predicate complement)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st); एकवचन; विधेय-विशेषण
एवindeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
अजननिःa non-mother (childless woman)
अजननिः:
कर्ता/विधेय (Subject complement)
TypeNoun
Rootअ- (नञ्) + जननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; नञ्-समास/निषेधपूर्वक (a-jananī: ‘non-mother’, i.e., childless)
स्फुटम्clearly
स्फुटम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्फुट (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb: clearly)
विमानिताinsulted
विमानिता:
विधेय (Predicate/relative clause)
TypeAdjective
Rootवि + मान् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (Past Passive Participle/क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; ‘insulted’
याwho
या:
कर्ता (Subject in relative clause)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
भर्त्राby (her) husband
भर्त्रा:
करण (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd); एकवचन
अस्याःof this/her
अस्याः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
पुत्रःa son
पुत्रः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
स्यात्would be/should be
स्यात्:
क्रिया (Potential action/state)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative); प्रथम-पुरुष (3rd); एकवचन; परस्मैपद
गुणैःwith virtues
गुणैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd); बहुवचन
युतःendowed
युतः:
विधेय/विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (Past Passive Participle/क्त) ‘joined/endowed’; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (qualifies ‘putraḥ’)
Speaker
Aitareya’s mother (continuing her reasoning/complaint)
Visual Art Cues
Scene: A reflective, sorrowful mother speaks about being slighted; the household scene shows the husband’s indifference in the background and the son caught between devotion and family pain.
Characters & Entities
A
AitareyaFAQs
The verse reflects a worldly inference linking honor and auspiciousness; the broader narrative typically challenges such conclusions through dharma and devotion.
No tīrtha is mentioned.
None.