Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 110

Devanagari script

अहं च नररूपी यो दृष्ट्वा ते धर्मसंस्थितिम् । धन्यस्तद्धर्ममार्गोऽयं पाल्यते यद्भवद्विधैः

Transliteration

ahaṃ ca nararūpī yo dṛṣṭvā te dharmasaṃsthitim | dhanyastaddharmamārgo'yaṃ pālyate yadbhavadvidhaiḥ

Translation

「われとて—人の姿にあっても—汝のダルマにおける堅固なる立脚を見て宣言する。まことにこの正しき法の道は福徳に満ちる。汝のごとき高貴なる者がこれを護り支えるがゆえである。」

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• नररूपी: in human form
• नररूपी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नर (प्रातिपदिक) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (नरस्य रूपं यस्य)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), एकवचन (enclitic)

• धर्मसंस्थितिम्: steadfastness in dharma
• धर्मसंस्थितिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + संस्थिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (धर्मे संस्थितिः)

• धन्यः: blessed
• धन्यः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणरूपेण

• धर्ममार्गः: path of dharma
• धर्ममार्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (धर्मस्य मार्गः)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• पाल्यते: is protected/maintained
• पाल्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पाल् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)

• यत्: because/which
• यत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• भवद्विधैः: by people like you
• भवद्विधैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (भवद्विधाः = त्वद्वत् जनाः)

Speaker

Śiva (Śaṅkara/Maheśvara)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A dignified figure (Śiva in human form) gestures approvingly toward the devotee, while villagers/ascetics stand behind, symbolizing society safeguarded by dharma; the tīrtha shrine remains in the background as witness.

Characters & Entities

• Śiva
• Dharma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma becomes truly blessed and enduring when it is actively protected and lived by the virtuous.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Mahātmya narrative context in Kaumārikākhaṇḍa; the immediate focus is on praising Dharma rather than naming a specific tīrtha in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; it is a commendation of steadfast dharmic conduct.