Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 106

त्रियंबकं त्वां च यजामहे वयं सुपुण्यगंधैः शिवपुष्टिवर्धनम् । उर्वारुकं पक्वमिवोग्रबंधनाद्रक्षस्व मां त्र्यंबक मृत्युमार्गात्

triyaṃbakaṃ tvāṃ ca yajāmahe vayaṃ supuṇyagaṃdhaiḥ śivapuṣṭivardhanam | urvārukaṃ pakvamivograbaṃdhanādrakṣasva māṃ tryaṃbaka mṛtyumārgāt

われらは至聖の香をもって汝を礼拝す、三つ目の主トリヤンバカよ。吉祥なる安寧を増し育む御方よ。熟した胡瓜が苛烈な縛りより解き放たれるがごとく、トリヤンバカよ、我を死の道より救い護りたまえ。

triyaṃbakamTryambaka (three-eyed)
triyaṃbakam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottri (त्रि-प्रातिपदिक) + aṃbaka (अम्बक-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/कर्म), एकवचन
tvāmyou
tvām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd case/कर्म), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
yajāmahewe worship
yajāmahe:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√yaj (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, बहुवचन
vayamwe
vayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st case/कर्ता), बहुवचन
supuṇyagaṃdhaiḥwith very auspicious fragrances
supuṇyagaṃdhaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsu-puṇya (सुपुण्य-प्रातिपदिक) + gandha (गन्ध-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case/करण), बहुवचन
śivapuṣṭivardhanamincreasing Śiva’s nourishment/prosperity
śivapuṣṭivardhanam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśiva (शिव-प्रातिपदिक) + puṣṭi (पुष्टि-प्रातिपदिक) + vardhana (वर्धन-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषणम् (for triyaṃbakam)
urvārukama cucumber/gourd
urvārukam:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rooturvāruka (उर्वारुक-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगभेद), द्वितीया, एकवचन
pakvamripe
pakvam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpakva (पक्व-प्रातिपदिक; √pac कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
ivalike
iva:
Sambandha (Comparison marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (particle of comparison)
ugrabandhanātfrom the fierce bondage
ugrabandhanāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootugra (उग्र-प्रातिपदिक) + bandhana (बंधन-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case/अपादान), एकवचन
rakṣasvaprotect
rakṣasva:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√rakṣ (धातु)
Formलोट् (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
māmme
mām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd case/कर्म), एकवचन
tryaṃbakaO Tryambaka
tryaṃbaka:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Roottri (त्रि) + aṃbaka (अम्बक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
mṛtyumārgātfrom the path of death
mṛtyumārgāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootmṛtyu (मृत्यु-प्रातिपदिक) + mārga (मार्ग-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case/अपादान), एकवचन

A dvija devotee (as implied by the immediate narrative context)

Tirtha: Tryambaka/Mṛtyuñjaya (mantra-tīrtha usage)

Type: kshetra

Scene: Tryambaka Śiva, three-eyed, radiant, receives offerings of sacred fragrance; beside him a ripe cucumber/vine motif symbolizes release from bondage; Yama’s shadow recedes as Śiva’s protection expands.

T
Tryambaka
Ś
Śiva

FAQs

Śiva as Tryambaka grants release from the bondage of mortality; worship ripens into liberation just as fruit naturally detaches when mature.

No single tirtha is directly named in the verse; it is a universally used Śaiva prayer embedded in this chapter.

Worship (yajāmahe) with pure fragrances and prayer for protection from mṛtyu-mārga (the path of death).