Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 3
Devanagari script
योजनानां तु तस्याक्षस्तत्र चक्रं प्रतिष्ठितम् । त्रिनाभि तच्च पंचारं षण्नेमि परिकीर्तितम्
Transliteration
yojanānāṃ tu tasyākṣastatra cakraṃ pratiṣṭhitam | trinābhi tacca paṃcāraṃ ṣaṇnemi parikīrtitam
Translation
その車軸は幾多のヨージャナに及び、その上に車輪が据えられる。その車輪は、三つの輪毂、五本の輻、六つの輪縁を備えると説かれる。
Word by Word
योजनानाम्of yojanas
योजनानाम्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
तुbut; indeed
तु:
Sambandha (Contrast/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (contrastive particle)
तस्यof it; of that (chariot)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अक्षःaxle
अक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere; on it
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
चक्रम्wheel
चक्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रतिष्ठितम्is fixed; is set
प्रतिष्ठितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि ‘is fixed/placed’
त्रिनाभिhaving three hubs/navels
त्रिनाभि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि + नाभि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण; समासः (बहुव्रीहिः: यस्य त्रयो नाभयः सः)
तत्that
तत्:
Sambandha (Reference/अन्वय)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
चand
च:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पञ्चारम्having five spokes
पञ्चारम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च + अर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण; समासः (बहुव्रीहिः: यस्य पञ्च आराः सः)
षण्नेमिhaving six rims/felloes
षण्नेमि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषट् + नेमि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण; समासः (बहुव्रीहिः: यस्य षट् नेमयः सः)
परिकीर्तितम्is described
परिकीर्तितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + कीर्त् (धातु) → परिकीर्तित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि ‘is described’
Speaker
Nārada (continuing)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Sūrya-cakra (cosmographic locus)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Kauravya
Visual Art Cues
Scene: A large, sacred wheel mounted on the solar chariot axle, clearly showing three hubs, five spokes, and six rims; the wheel glows like a yantra against the sky.
Characters & Entities
S
Sun’s chariot wheelFAQs
Cosmic order is portrayed through sacred design, encouraging contemplation of dharma as structured harmony.
None; the verse is about the Sun’s chariot construction.
None.