Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

इदं तत्परमं धन्यं सर्वदोषहरं सदा । तनुक्षये च सायुज्यं षण्मुखस्य व्रजेन्नरः

Transliteration

idaṃ tatparamaṃ dhanyaṃ sarvadoṣaharaṃ sadā | tanukṣaye ca sāyujyaṃ ṣaṇmukhasya vrajennaraḥ

Translation

これはまことに最上の吉祥にして、常に一切の過失を除き去る。身が滅する時、その人はサーユジュヤ（合一）を得て、六面の神シャṇムカ（スカンダ）と一体となる。

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया (nom./acc.), एकवचनम्

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणरूपेण (as determiner)

• परमम्: supreme
• परमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• धन्यम्: blessed, auspicious
• धन्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• सर्वदोषहरम्: remover of all faults
• सर्वदोषहरम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (सर्वान् दोषान् हरति); नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• सदा: always
• सदा: Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time: 'always')

• तनुक्षये: at the destruction of the body (at death)
• तनुक्षये: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तनु (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (तन्वाः क्षयः); पुंलिङ्गः, सप्तमी (locative), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• सायुज्यम्: union (mystic union)
• सायुज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सायुज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (accusative), एकवचनम्

• षण्मुखस्य: of Ṣaṇmukha (Skanda)
• षण्मुखस्य: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: षण्मुख (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समासः (षट् मुखानि यस्य = six-faced); पुंलिङ्गः, षष्ठी (genitive), एकवचनम्

• व्रजेत्: may attain/go to
• व्रजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

Speaker

Sūta (deduced) concluding the phalaśruti

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ṣaṇmukha/Kumāreśvara sambandha-māhātmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee’s life culminates in a luminous ascent: as the body falls, a radiant form merges into Ṣaṇmukha’s effulgence; below, the sacred text is shown as the cause of purification.

Characters & Entities

• Ṣaṇmukha (Skanda)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion expressed through sacred narration is not merely worldly-benefiting; it is framed as a path culminating in divine union.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse glorifies the practice and its ultimate fruit—union with Skanda (Ṣaṇmukha).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit prescription: maintain engagement with this ‘supremely blessed’ narration/practice that removes faults (doṣa-kṣaya) and leads to sāyujya.