Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

शर्व उवाच । शरीरे मम तन्वंगी सिते भास्यसितद्युतिः । भुजंगीवासिता शुभ्रे संश्लिष्टा चन्दने तरौ

Transliteration

śarva uvāca | śarīre mama tanvaṃgī site bhāsyasitadyutiḥ | bhujaṃgīvāsitā śubhre saṃśliṣṭā candane tarau

Translation

シャルヴァは言った。「おお、しなやかな肢体の者よ。わが身の上に、白き麗人よ、汝の光は、明るい白が暗色に溶け合うかのように見える――淡い白檀の樹に、輝く蛇がぴたりと絡みつくように。」

Word by Word

• शर्वः: Śarva (Śiva)
• शर्वः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शरीरे: in (my) body
• शरीरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम

• तन्वङ्गी: O slender-limbed one
• तन्वङ्गी: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तनु (प्रातिपदिक) + अङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (तन्वी अङ्गी यस्याः/या), स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• सिते: O fair one
• सिते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तन्वङ्गी-सम्बोधनस्य विशेषणम्

• भासि: you shine
• भासि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भास् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• असितद्युतिः: having dark radiance
• असितद्युतिः: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: असित (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि (असिता द्युतिः यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्वम्) इत्यध्याहृत-कर्तरि

• भुजङ्गीवासिता: perfumed/scented by a serpent (musk/serpent-associated scent)
• भुजङ्गीवासिता: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भुजङ्गी (प्रातिपदिक) + वासित (कृदन्त, वस्/वास्-धातु)
• Form: तृतीया-तत्पुरुष (भुजङ्ग्या वासिता), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्वम्) इत्यध्याहृत-कर्तरि

• शुभ्रे: O bright/pure one
• शुभ्रे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभ्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; सम्बोधन-विशेषणम्

• संश्लिष्टा: clasped, embraced
• संश्लिष्टा: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + श्लिष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्वम्) इत्यध्याहृत-कर्तरि

• चन्दने: on the sandalwood (tree)
• चन्दने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• तरौ: on the tree
• तरौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (वैदिक/छान्दस रूप: तरौ = तरौ/तरौ इति loc.sg.)

Speaker

Śiva (Śarva)

Characters & Entities

• Śarva
• Śiva
• Girijā
• Pārvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even divine speech employs metaphor; words can delight or wound—so restraint (saṃyama) in speech is a key dharmic discipline.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

No tīrtha is directly praised in this verse; it is a narrative moment within the Kaumārikā Khaṇḍa’s Śaiva dialogue.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; the verse is descriptive and conversational rather than ritual-instructional.