Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 14
Devanagari script
चित्ते वससि तेन त्वं वेत्सि भूतमनोगतम् । तथापि त्वां वदिष्यामि स्वकार्यपरतां स्मरन्
Transliteration
citte vasasi tena tvaṃ vetsi bhūtamanogatam | tathāpi tvāṃ vadiṣyāmi svakāryaparatāṃ smaran
Translation
そなたは心に住まうゆえ、起こったことも企てられることも知っている。それでもなお、そなたが己の務めに専心することを念じつつ、我は語ろう。
Word by Word
चित्तेin the mind
चित्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
वससिyou dwell
वससि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन
तेनtherefore/by that
तेन:
Hetu/Karana (Cause/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
वेत्सिyou know
वेत्सि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन
भूतम्what has been/past
भूतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
अनोगतम्not yet come (future)
अनोगतम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअन् + आगत (प्रातिपदिक; आगत from आ+गम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying भूतम्)
तथापिeven so/however
तथापि:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootतथा + अपि (अव्यय-समुच्चय)
Formअव्यय (concessive: 'even so')
त्वाम्to you/you
त्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
वदिष्यामिI will say
वदिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन
स्वकार्यपरताम्devotion to one’s own task
स्वकार्यपरताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + कार्य + परता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य कार्यस्य परता)
स्मरन्remembering
स्मरन्:
Karta (Agent-participle/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्त (Present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Indra (to Kāmadeva) (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Indra acknowledges Kāma’s subtle, mind-pervading power—he knows past and intention—yet Indra continues, emphasizing Kāma’s duty; the scene is contemplative rather than dramatic.
Characters & Entities
I
IndraK
KāmadevaFAQs
Desire operates within the mind and perceives inner intent; hence spiritual discipline requires mindful vigilance.
None; the verse is psychological-theological, not geographical.
None explicitly; it implies inner discipline rather than an external rite.