Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 51
Devanagari script
इति तं पुत्रवात्सल्यात्सभार्यं शोकसंप्लुतम् । अहमाश्वासयं वाग्भिः सत्याभिः पांडुनंदन
Transliteration
iti taṃ putravātsalyātsabhāryaṃ śokasaṃplutam | ahamāśvāsayaṃ vāgbhiḥ satyābhiḥ pāṃḍunaṃdana
Translation
かくして我は、子への深き愛ゆえに妻とともに悲嘆に沈む彼を見て、パーンドゥの子よ、真実の言葉をもって慰めた。
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/समाप्त्यर्थ)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पुत्रवात्सल्यात्from affection for (his) son
पुत्रवात्सल्यात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक) + वात्सल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पुत्रस्य वात्सल्यात्’)
सभार्यम्together with (his) wife
सभार्यम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्ग-तुल्य) + भार्या (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सहार्थक-तत्पुरुषः (‘भार्यया सह’)
शोकसंप्लुतम्overwhelmed by grief
शोकसंप्लुतम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशोक (प्रातिपदिक) + संप्लुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम् + √प्लु (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (‘शोकेन/शोकस्य संप्लुतः’ = overwhelmed with grief)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
आश्वासयम्comforted; consoled
आश्वासयम्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√श्वस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रत्यय (causative) ‘आ-श्वासयति’
वाग्भिःwith words
वाग्भिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सत्याभिःtrue
सत्याभिः:
Karana (Instrument-qualifier/करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘वाग्भिः’ इत्यस्य विशेषण
पाण्डुनन्दनO son of Pāṇḍu
पाण्डुनन्दन:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपाण्डु (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पाण्डोः नन्दनः’)
Speaker
Nārada (narrating to a Pāṇḍava, likely Yudhiṣṭhira)
Skanda Dialogue
Listener: Pāṇḍunandana
Visual Art Cues
Scene: The narrator-sage gently reassures a grieving couple; the father’s posture softens, the mother’s tears subside, and the sage’s hand gesture conveys protection and truth.
Characters & Entities
P
Pāṇḍunandana (Yudhiṣṭhira)H
Himālaya (implied context)M
Menā (implied as wife)FAQs
Truthful speech, offered with compassion, is a dharmic means to relieve grief and restore spiritual clarity.
No tīrtha is specified; the verse frames a narrative moment within the Māheśvara tradition.
None; the emphasis is on satya (truth) and compassionate counsel.