Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 2›Shloka 83
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 83

Devanagari script

दानं यज्ञानां वरूथं दक्षिणा लोके दातारंसर्वभूतान्युपजीवंति दानेनारातीरंपानुदंत दानेन द्विषंतो मित्रा भवंति दाने सर्वं प्रतिष्ठितं तस्माद्दानं परमं वदंतीति

Transliteration

dānaṃ yajñānāṃ varūthaṃ dakṣiṇā loke dātāraṃsarvabhūtānyupajīvaṃti dānenārātīraṃpānudaṃta dānena dviṣaṃto mitrā bhavaṃti dāne sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmāddānaṃ paramaṃ vadaṃtīti

Translation

「布施（ダーナ）は祭祀の守りの盾、世における聖なるダクシナーである。あらゆる生きものは施す者の施しによって支えられる。布施により災厄は退き、布施により怨む者さえ友となる。万事は布施に安立する—ゆえに布施こそ最上と説かれる。」

Word by Word
दानम्gift; charity
दानम्:
Karta/Pratijna (Subject/विधेय)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यज्ञानाम्of sacrifices
यज्ञानाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
वरूथम्protection; armor; safeguard
वरूथम्:
Pratijna/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootवरूथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दक्षिणाsacrificial fee; honorarium
दक्षिणा:
Pratijna/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
दातारम्the giver
दातारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
सर्वभूतानिall beings
सर्वभूतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत (प्रातिपदिक); सर्वभूत (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (all beings)
उपजीवन्तिlive upon; subsist on
उपजीवन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप+जीव् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
दानेनby giving
दानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
अरातीन्enemies
अरातीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअराति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
अपानुदन्तिdrive away
अपानुदन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअप+नुद् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
दानेनby giving
दानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
द्विषन्तःthose who hate; enemies
द्विषन्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विष् (धातु) → द्विषन्त् (कृदन्त, शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मित्राःfriends
मित्राः:
Pratijna/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
भवन्तिbecome
भवन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
दानेin giving; in charity
दाने:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रतिष्ठितम्established; founded
प्रतिष्ठितम्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रति+स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘सर्वम्’
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (सर्वनाम-प्रातिपदिक तद्)
Formतस्मात्-इत्यव्ययप्राय (ablatival adverb); हेत्वर्थे (therefore)
दानम्charity
दानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
परमम्supreme
परमम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘दानम्’
वदन्तिsay
वदन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
इतिthus
इति:
Vakyopasamhara (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-समाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक (quotative particle)
Speaker

Brahmā (Padmabhū) continuing (deduced from 81–82 context)

Visual Art Cues

Scene: A donor offers food, cloth, and coins as dakṣiṇā to brāhmaṇas after a yajña; hostile figures soften into friendship; a symbolic pillar labeled ‘dāna’ supporting the world.

Characters & Entities
D
Dāna
Y
Yajña
D
Dakṣiṇā

FAQs

Dāna is declared supreme: it protects ritual, sustains society, removes misfortune, and transforms hostility into friendship.

No particular tīrtha is named; this is a general dharma-statement elevating charity as a universal Mahātmya.

Dakṣiṇā and dāna are affirmed as essential supports of yajña and as a central religious duty.

←Previous Verse
Next Verse→