Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 81

Devanagari script

नारद उवाच । एवं सुश्रवसा प्रोक्तां कथामाकर्ण्य पद्मभूः । हर्षाश्रुसंयुतोऽतीव प्रशशंस मुहुर्मुहुः

Transliteration

nārada uvāca | evaṃ suśravasā proktāṃ kathāmākarṇya padmabhūḥ | harṣāśrusaṃyuto'tīva praśaśaṃsa muhurmuhuḥ

Translation

ナーラダは言った。「スシュラヴァサが語ったこの物語を聞くや、蓮華生（ブラフマー）は歓喜の涙に満ち、幾度も幾度も彼を称賛した。」

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• सुश्रवसा: by Suśravas
• सुश्रवसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुश्रवस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• प्रोक्ताम्: told, spoken
• प्रोक्ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र+वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: कर्मणि-भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् ‘कथाम्’

• कथाम्: the story
• कथाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ+कर्ण् (धातु) → आकर्ण्य (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having heard)

• पद्मभूः: Padmabhū (Brahmā)
• पद्मभूः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पद्म + भू (प्रातिपदिक); पद्मभू (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (padmāt bhavati iti / padme bhavati iti—epithet of Brahmā)

• हर्षाश्रुसंयुतः: joined with tears of joy
• हर्षाश्रुसंयुतः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हर्ष + अश्रु + सं+युज् (प्रातिपदिक/कृदन्त); हर्षाश्रुसंयुत (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (संयुत = joined/possessed), विशेषणम् ‘पद्मभूः’; (हर्षाश्रुभिः) संयुतः

• अतीव: exceedingly
• अतीव: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अतीव (अव्यय)
• Form: अव्यय; तीव्रतावाचक क्रियाविशेषण (intensifier adverb)

• प्रशशंस: praised
• प्रशशंस: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+शंस् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मुहुः: again and again
• मुहुः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time/frequency)

• मुहुः: repeatedly
• मुहुः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति (reduplication for emphasis)

Speaker

Nārada

Visual Art Cues

Scene: A seated sage (Suśravas) narrates; Brahmā (Padmabhū) listens with moist eyes, hands in añjali, repeatedly praising; Nārada stands as the reporting narrator.

Characters & Entities

• Nārada
• Suśravas
• Brahmā (Padmabhū)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True dharmic teaching inspires divine approval—Brahmā rejoices upon hearing the righteous account.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced; the verse functions as a narrative frame (speaker and response).

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it records the reception and praise of the teaching.