Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 2›Shloka 10
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

यस्यामलामृतयशःश्रवणावगाहः सद्यः पुनाति जगदा श्वपचाद्विकुंठः । सोहं भवद्भिरुपलब्ध सुतीर्थकीर्तिश्छद्यां स्वबाहुमपि यः प्रतिकूलवर्ती

Transliteration

yasyāmalāmṛtayaśaḥśravaṇāvagāhaḥ sadyaḥ punāti jagadā śvapacādvikuṃṭhaḥ | sohaṃ bhavadbhirupalabdha sutīrthakīrtiśchadyāṃ svabāhumapi yaḥ pratikūlavartī

Translation

汚れなき不死の名声――ヴィクンṭハ（Vikuṇṭha）――を聴聞することに身を沈めれば、たちまち世界は浄められ、最も卑しき者にまで及ぶ。その者こそ我である。汝らが真のティールタ（聖地）の誉れによって我を知るように、もし我が腕がダルマに背くなら、我はその腕すら断ち切ろう。

Word by Word
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
अमलstainless, pure
अमल:
Sambandha (Qualifier in compound)
TypeAdjective
Rootअमल (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिक; समासाङ्ग (compound member)
अमृतnectar-like, immortal
अमृत:
Sambandha (Qualifier in compound)
TypeAdjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिक; समासाङ्ग
यशःof fame/glory
यशः:
Sambandha (Genitive in compound)
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासाङ्ग (श्रवणस्य विषयः)
श्रवणhearing
श्रवण:
Sambandha (Compound member)
TypeNoun
Rootश्रवण (प्रातिपदिक; √श्रु + ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिक; समासाङ्ग
अवगाहःimmersion/bathing (in) hearing the pure nectar-like fame
अवगाहः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअव-गाह (गाह् धातु) + घञ् (भाववाचक)
Formघञ्-प्रत्ययान्त कृदन्त-नाम; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समस्तपदम्: अमल-अमृत-यशः-श्रवण-अवगाहः (बहु-तत्पुरुष-समाससमूहः)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (immediately)
पुनातिpurifies
पुनाति:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootपू (पवने) धातु
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
जगत्the world
जगत्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आup to, even
आ:
Sambandha (Limit marker)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय/उपसर्गसदृश)
Formआ-कारक-अव्यय; मर्यादा/पर्यन्तार्थे (up to, even)
श्वपचात्from (even) a dog-cooker/outcaste
श्वपचात्:
Apadana (Ablative limit/source)
TypeNoun
Rootश्वपच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्
विकुण्ठःVikuṇṭha (Viṣṇu)
विकुण्ठः:
Karta (Apposition/epithet)
TypeNoun
Rootविकुण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणरूपेण (epithet)
सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject in apposition)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उत्तम-पुरुषार्थक सर्वनाम
भवद्भिःby you (honorific, plural)
भवद्भिः:
Karana (Instrument/Agent)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; आदरार्थक सर्वनाम
उपलब्धrecognized, known
उपलब्ध:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootउप-लभ् (लभ् धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (अहम्)
सुतीर्थकीर्तिः(one) whose fame is of a good tīrtha / famed for a holy place
सुतीर्थकीर्तिः:
Karta (Qualifier of subject)
TypeNoun
Rootसु- (उपसर्ग) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + कीर्ति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुषसमाससमूहः; अर्थः: सु-तीर्थस्य कीर्तिः (excellent sacred-place fame); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत् (अहम्)
छद्याम्in concealment/under cover (uncertain)
छद्याम्:
Adhikarana (Location/Context)
TypeNoun
Rootछद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; (पाठभेद/दुर्लभ-रूप)
स्वबाहुम्one's own arm
स्वबाहुम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (स्वः बाहुः); पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
यःwho
यः:
Karta (Subject of relative clause)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक (relative pronoun)
प्रतिकूलवर्तीacting contrary, opposing
प्रतिकूलवर्ती:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रति-कूल (प्रातिपदिक) + वर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (प्रतिकूले वर्ती); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (यः)
Speaker

Viṣṇu (quoted gāthā; introduced in previous verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Su-tīrtha-kīrti (epithet; ‘renowned for true holy places’)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijāḥ (twice-born)

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu/Vikuṇṭha as radiant source of ‘amala-amṛta-yaśas’; devotees of all backgrounds gather, including an outcaste at the edge being equally bathed in sound-light; a symbolic arm with a dark stain is shown being cut away or restrained, representing severing adharmic impulse.

Characters & Entities
V
Vikuṇṭha
V
Viṣṇu
Ś
śravaṇa
Ś
śvapaca
T
tīrtha

FAQs

Hearing the divine glory purifies universally, and unwavering commitment to dharma demands rejecting even one’s own impulses when they oppose righteousness.

No single named tīrtha appears; the verse praises su-tīrtha-kīrti (renown connected with true sacred places) and the purifying power of śravaṇa.

Śravaṇa (devout hearing of the Lord’s fame) is presented as a potent purifier; no other rite is specified.

←Previous Verse
Next Verse→