Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

एनमाश्रित्य लोकेशा यज्ञभागभुजोऽमराः । इत्युक्त्वा ते समागम्य सर्व एव ततस्ततः

Transliteration

enamāśritya lokeśā yajñabhāgabhujo'marāḥ | ityuktvā te samāgamya sarva eva tatastataḥ

Translation

「この御方に依りてこそ、世界の主たる不死の神々—供犠（ヤジュニャ）の分け前を受ける者たち—は安泰である。」そう言い終えると、彼らは四方よりことごとく集い来た。

Word by Word

• एनम्: him
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• आश्रित्य: having taken refuge in
• आश्रित्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: ā-śri (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय-समकक्ष) → āśritya (कृदन्त-अव्यय)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्ययम् (absolutive/gerund): ‘having resorted to’

• लोकेशाः: lords of the worlds
• लोकेशाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: loka-īśa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकानाम् ईशाः)

• यज्ञभागभुजः: partakers of sacrificial portions
• यज्ञभागभुजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yajña-bhāga-bhuj (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (यज्ञस्य भागं भुञ्जते इति)

• अमराः: immortals (gods)
• अमराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: amara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; लोकेशाः इत्यस्य विशेष्य/समनाधिकरणम्

• इति: thus
• इति: Quotation marker (उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: vac (धातु) + क्त्वा → uktvā (कृदन्त-अव्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund): ‘having said’

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• समागम्य: having assembled
• समागम्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: sam-ā-gam (धातु) + ल्यप् → samāgamya (कृदन्त-अव्यय)
• Form: ल्यपन्त-अव्ययम् (absolutive): ‘having come together/assembled’

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

• एव: indeed
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)

• ततः: then/thereupon
• ततः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्ययम्; स्थान/कारण/अनन्तरार्थे (from there/thereupon)

• ततः: here and there
• ततः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय)
• Form: पुनरुक्त-अव्ययम्; वितरणार्थे ‘here and there’ (reduplicated adverb)

Speaker

Asura lords (continuation of quoted speech within Sūta’s narration; deduced)

Visual Art Cues

Scene: After declaring reliance on Keśava, the devas assemble from all directions—Indra, Agni, Varuṇa, Vāyu, and others converging toward a central divine presence, preparing for collective action.

Characters & Entities

• Devas (Amaras)
• Lokeśas
• Keśava (implied: 'enam')
• Yajña (sacrificial shares)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Yajña and divine order endure through refuge in the Supreme; severing that support threatens the very structure of sacred duty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None.

What ritualistic prescription is mentioned?

No prescription; yajña is referenced as the gods’ rightful share within dharma.