Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24
Devanagari script
विभिन्ना भिन्नमूर्धानस्तथा भिन्नोरुजानवः । विपर्यस्तं रथांगैश्च पतितं ध्वजशक्तिभिः
Transliteration
vibhinnā bhinnamūrdhānastathā bhinnorujānavaḥ | viparyastaṃ rathāṃgaiśca patitaṃ dhvajaśaktibhiḥ
Translation
頭は割れ、太腿や膝も砕かれた。戦車の部品によって転倒し、旗や槍によって打ち倒され、多くが倒れ伏していた。
Word by Word
विभिन्नाःsplit, shattered
विभिन्नाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-भिद् (धातु) → विभिन्न (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत (past passive participle) used adjectivally
भिन्न-मूर्धानःthose with split heads
भिन्न-मूर्धानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभिन्न (वि-भिद् धातु → क्त-कृदन्त) + मूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भिन्नाः मूर्धानः येषाम्/भिन्नमूर्धानः)
तथाlikewise, thus
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—समुच्चय/उपमानार्थक क्रियाविशेषण (adverb: ‘thus/likewise’)
भिन्न-ऊरु-जानवःthose with shattered thighs and knees
भिन्न-ऊरु-जानवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभिन्न (वि-भिद् धातु → क्त-कृदन्त) + ऊरु (प्रातिपदिक) + जानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व/इतरेतर-द्वन्द्व-प्रायः ‘ऊरु-जानु’ (thighs and knees) with पूर्वपद-विशेषण ‘भिन्न’
विपर्यस्तम्overturned, thrown down
विपर्यस्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-परि-अस् (धातु) → विपर्यस्त (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
रथ-अङ्गैःby parts of chariots
रथ-अङ्गैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रथस्य अङ्गानि)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
पतितम्fallen
पतितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) → पतित (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (fallen)
ध्वज-शक्तिभिःby banners and spears
ध्वज-शक्तिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootध्वज (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (ध्वजाः च शक्तयः च)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: A chaotic battlefield: overturned chariots, broken wheels and axles, fallen standards (dhvaja), spears (śakti), and warriors with split heads and shattered thighs/knees; dust and blood haze over the ground.
Characters & Entities
R
ratha (chariot)D
dhvaja (standard)Ś
śakti (spear)FAQs
Graphic war-description underscores the grave cost of adharma-driven conflict and the urgency of restoring cosmic order through dharma.
None—this verse focuses on battlefield devastation.
None.