Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 63
Devanagari script
ततो जघ्नतुरन्योन्यं मुष्टिभिर्निर्दयौ च तौ । दैत्येंद्रस्यातिवीर्यत्वात्परिश्रांततरो यमः
Transliteration
tato jaghnaturanyonyaṃ muṣṭibhirnirdayau ca tau | daityeṃdrasyātivīryatvātpariśrāṃtataro yamaḥ
Translation
そこで二人は無慈悲に拳で殴り合った。ダイティヤの王が圧倒的な力を持っていたため、ヤマはさらに疲弊した。
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kala/Sequence (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनुक्रमवाचक (thereupon/then)
जघ्नतुःthe two struck
जघ्नतुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद
अन्योन्यम्each other
अन्योन्यम्:
Mutual object (Paraspara-karman)
TypeNoun
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् परस्परवाचक; द्वितीया, एकवचन (क्रियाविशेषणवत्)
मुष्टिभिःwith fists
मुष्टिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
निर्दयौmerciless
निर्दयौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर्दय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तौthose two
तौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; सर्वनाम
दैत्य-इन्द्रस्यof the lord of the daityas
दैत्य-इन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (दैत्यानाम् इन्द्रः)
अति-वीर्यत्वात्because of excessive strength
अति-वीर्यत्वात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + वीर्यत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (अत्यधिकं वीर्यत्वम्)
परिश्रान्त-तरःmore exhausted
परिश्रान्त-तरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि + श्रम् (धातु) (कृदन्त: श्रान्त) + तर (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तुलनात्मक (comparative)
यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Two pitiless fighters exchange heavy fist-blows; dust rises; Yama shows visible fatigue—slumped shoulders, labored breath—while the daitya-lord remains vigorous and pressing forward.
Characters & Entities
Y
YamaD
Daityendra (Daitya-king)FAQs
Adharma can appear powerful, yet the narrative underscores perseverance in the defense of cosmic order.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.