Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10
Devanagari script
परोपकरणं नाम साधूनां व्रतमाहितम् । विशेषतः प्रणोद्यानां शिष्यवृत्तिमुपेयुषाम्
Transliteration
paropakaraṇaṃ nāma sādhūnāṃ vratamāhitam | viśeṣataḥ praṇodyānāṃ śiṣyavṛttimupeyuṣām
Translation
他者を助け奉ることこそ、聖なるサードゥたちに定められた誓戒である。とりわけ、導かれるべき者で、弟子の行いを受け入れた者において然り。
Word by Word
परोपकरणम्service to others
परोपकरणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक) + उपकार/उपकरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (परस्य उपकारः/उपकरणम्) ‘helping others’
नामcalled, indeed
नाम:
Sambandha (Appositive marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (quotative/indeed, called)
साधूनाम्of the virtuous
साधूनाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘of the good/saints’
व्रतम्vow, observance
व्रतम्:
Karta (Subject complement/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आहितम्established
आहितम्:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + धा (धातु) → आहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; agrees with व्रतम्; ‘established/undertaken’
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक) + तस् (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त); manner adverb ‘especially’
प्रणोद्यानाम्of those to be guided
प्रणोद्यानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्र + नुद् (धातु) → प्रणोद्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive used substantively), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘of those who are to be urged/disciples under guidance’
शिष्यवृत्तिम्disciple-conduct
शिष्यवृत्तिम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक) + वृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (शिष्यस्य वृत्तिः) ‘conduct/role of a disciple’
उपेयुषाम्of those who have taken up/attained
उपेयुषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive qualifier/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootउप + इ (धातु) → उपेयुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकालिक कृदन्त (लिट्-कृदन्त/परिप्रयोगः; ‘having approached/attained’), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; qualifies प्रणोद्यानाम्
Speaker
Narrator/Teacher in the dialogue (immediate speaker not explicitly marked in this verse)
Visual Art Cues
Scene: A didactic moment: a revered speaker defines the vow of the holy as helping others, highlighting the disciple’s path of service and guided conduct.
FAQs
The hallmark of sādhus and sincere disciples is paropakāra—active help and service toward others.
No tīrtha is specified; the verse teaches a universal vow of saintly conduct.
Paropakara (service to others) is framed as a vrata (vowed discipline), especially for disciples.