Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47
Devanagari script
देवदेव उवाच । वरं वरय संतप्त तपसा क्लेशितं वपुः । त्वयेदं बालवपुषा वशीकृतं मनो मम
Transliteration
devadeva uvāca | varaṃ varaya saṃtapta tapasā kleśitaṃ vapuḥ | tvayedaṃ bālavapuṣā vaśīkṛtaṃ mano mama
Translation
デーヴァデーヴァは言われた。「苦行に灼かれ、タパスにより身をやつした者よ、望む恩寵を選べ。そなたは若き姿ながら、わが心さえも捉えたのだ。」
Word by Word
देवदेवO god of gods
देवदेव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव-देव (प्रातिपदिक; देव + देव)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारय-समासः (देवः एव देवः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
वरम्a boon
वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन
वरयchoose (ask for)
वरय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; √वृ (वरणे)
संतप्तO afflicted/tormented one
संतप्त:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसंतप्त (कृदन्त; सम्+तप् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; विशेषणम्
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3/करण), एकवचन
क्लेशितम्afflicted, wearied
क्लेशितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्लेशित (कृदन्त; क्लिश् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; वपुः इति विशेषणम्
वपुःbody
वपुः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (3/करण), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
बालवपुषाwith a childlike body
बालवपुषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबाल-वपुस् (प्रातिपदिक; बाल + वपुस्)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3/करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारयार्थः (बालस्य वपुः/बालं वपुः)
वशीकृतम्subjugated, brought under control
वशीकृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवशीकृत (कृदन्त; वश्/वशी- √कृ)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; मनः इति विशेषणम्
मनःmind
मनः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन
ममmy
मम:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन
Speaker
Śiva (Devadeva)
Skanda Dialogue
Listener: Kumāra (a prince/devotee)
Visual Art Cues
Scene: Śiva, addressed as Devadeva, speaks compassionately to a youthful yet tapas-scorched prince/ascetic, acknowledging the power of his austerity and inviting him to choose a boon.
Characters & Entities
Ś
Śiva (Devadeva)P
PrinceFAQs
Spiritual authority comes from sincerity and endurance in tapas, not from age or status.
Kāśī’s sacred narrative frame emphasizes the kṣetra where Śiva becomes easily propitiated.
The practice highlighted is tapas leading to varadāna (granting of boons).