Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98

Devanagari script

वामपादप्रहारेण तमाताड्य स निर्भयः । संस्मरंश्चक्रिणं चित्ते जगद्रक्षामणिं हरिम्

Transliteration

vāmapādaprahāreṇa tamātāḍya sa nirbhayaḥ | saṃsmaraṃścakriṇaṃ citte jagadrakṣāmaṇiṃ harim

Translation

左足の一撃で彼を打ち、彼は恐れなく立った。心には、世界を守る宝珠のごときハリ—円盤（チャクラ）を持つ御方—を念じていた。

Word by Word

• वामपादप्रहारेण: with a blow of the left foot
• वामपादप्रहारेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वाम (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + प्रहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘वामस्य पादस्य प्रहारः’ इति

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आताड्य: having struck
• आताड्य: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ + ताड् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund); ‘having struck’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• निर्भयः: fearless
• निर्भयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर्भय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सः)

• संस्मरन्: remembering
• संस्मरन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्मृ (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (वर्तमान-कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘remembering’

• चक्रिणम्: the discus-bearer (Vishnu)
• चक्रिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘चक्रधारी’

• चित्ते: in (his) mind
• चित्ते: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• जगद्रक्षामणिम्: the jewel of the world’s protection
• जगद्रक्षामणिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + रक्षा (प्रातिपदिक) + मणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘जगतः रक्षायाः मणिः’ इति (उपमा-रूपक)

• हरिम्: Hari (Vishnu)
• हरिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (contextually Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mitrajit delivers a sharp left-foot strike to the assailant, yet his face remains composed; a subtle inner glow suggests Hari remembered in the heart, contrasting outer violence with inner devotion.

Characters & Entities

• Hari
• Cakrin (Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Courage in dharma is strengthened by inward remembrance of the Divine Protector.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative belongs to Kāśī’s sacred cycle in the Kāśīkhaṇḍa, supporting Kāśī’s role as a refuge for dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit smaraṇa (remembrance) of Hari; no formal rite is specified.