Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

Devanagari script

तत्तीर्थस्य प्रभावेण निष्पापोभूत्क्षणेन च । प्रणम्य देवदेवेशमिंद्रोऽगादमरावतीम्

Transliteration

tattīrthasya prabhāveṇa niṣpāpobhūtkṣaṇena ca | praṇamya devadeveśamiṃdro'gādamarāvatīm

Translation

その聖なるティールタの力により、彼は瞬時に罪を離れた。ついでインドラは神々の主に礼拝し、アマラーヴァティーへと去った。

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे षष्ठी-एकवचनस्य (Genitive singular) विशेषण-प्रयोगः (with तीर्थस्य)

• तीर्थस्य: of the sacred ford/place
• तीर्थस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tīrtha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• प्रभावेण: by the power
• प्रभावेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: prabhāva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• निष्पापः: sinless, freed from sin
• निष्पापः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: niṣpāpa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (of इन्द्रः)

• अभूत्: became
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √bhū (भू सत्तायाम्)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular)

• क्षणेन: in a moment
• क्षणेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: kṣaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कालवाचक-करणम् (instrumental of time)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: pra-√nam (नम् नमने) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययः)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव-रूप कृदन्तः (absolutive/gerund)

• देवदेवेशम्: the Lord of gods
• देवदेवेशम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक) + deveśa (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः ('lord of gods'); पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: indra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अगात्: went
• अगात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √gam (गम् गतौ)
• Form: लुङ्-लकारः (Aorist), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• अमरावतीम्: to Amarāvatī
• अमरावतीम्: Gati/Karman (Destination as object/गति-कर्म)
• Type: Noun
• Root: amarāvatī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa narration typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmatīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Kumbhaja)

Visual Art Cues

Scene: Indra, cleansed of sin by Dharmatīrtha, folds hands and bows to Devadeveśa (Śiva) in Kāśī, then departs skyward toward Amarāvatī.

Characters & Entities

• Dharmatīrtha
• Indra
• Devadeveśa (Śiva)
• Amarāvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tirtha’s sanctifying power, when approached with reverence to Śiva, can remove even grave impurity swiftly.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmatīrtha in Kāśī, credited with immediate purification.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇāma (reverential bowing) to Devadeveśa (Śiva) after receiving the tirtha’s benefit.