Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 27

प्रत्यक्षदृष्टं प्रोवाच महदाश्चर्यमुत्तमम् । सर्वेषां शृण्वतां तत्र शिष्याणां स्थिरचेतसाम् । मुमुक्षूणां धृतवतां महापाशुपतं व्रतम्

pratyakṣadṛṣṭaṃ provāca mahadāścaryamuttamam | sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ tatra śiṣyāṇāṃ sthiracetasām | mumukṣūṇāṃ dhṛtavatāṃ mahāpāśupataṃ vratam

そして彼は、直証によって確かめられた、最上にして驚異の教えを宣言した。そこでは心堅き弟子たちが皆聴聞していた――解脱を求め、決意を保つ者たち――すなわち大いなるパーシュパタの行(誓戒)である。

प्रत्यक्षदृष्टम्directly seen
प्रत्यक्षदृष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpratyakṣa (प्रातिपदिक) + dṛṣṭa (कृदन्त, √dṛś धातु)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्मधारयः ‘प्रत्यक्षं दृष्टम्’
प्रोवाचsaid/declared
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण (qualifying āścaryam)
आश्चर्यम्wonder/marvel
आश्चर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootāścarya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
उत्तमम्supreme/excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण (qualifying āścaryam)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; ‘of all’ (genitive plural)
शृण्वताम्of the listeners
शृण्वताम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Root√śru (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; ‘of those who are listening’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
शिष्याणाम्of the disciples
शिष्याणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśiṣya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
स्थिरचेतसाम्of steady-minded (ones)
स्थिरचेतसाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsthira (प्रातिपदिक) + cetas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; कर्मधारयः ‘स्थिरं चेतः येषाम्’ (as genitive plural qualifier of śiṣyāṇām)
मुमुक्षूणाम्of the seekers of liberation
मुमुक्षूणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmumukṣu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; इच्छार्थक-प्रातिपदिक (desiderative noun)
धृतवताम्of those who have undertaken/maintained
धृतवताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhṛtavat (कृदन्त, √dhṛ धातु)
Formक्तवत्-प्रत्यय (past active participle), षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; ‘of those who have undertaken/held’
महापाशुपतम्the great Pāśupata
महापाशुपतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + pāśupata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्मधारयः ‘महच्च तत् पाशुपतम्’
व्रतम्vow/observance
व्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Narrator (contextually introducing Garga’s instruction)

Tirtha: Avimukta (Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages (frame) / internal: disciples

Scene: A formal upadeśa moment: Garga proclaims the Mahā-Pāśupata observance; disciples—calm, resolute, liberation-seeking—sit in attentive rows; the air feels charged with sacred authority.

G
Garga
M
Mahāpāśupata Vrata

FAQs

For liberation-seekers, a proven discipline grounded in direct realization is upheld as the sure means—here, the Mahāpāśupata vrata.

Implicitly Avimukta (Kāśī), the broader setting where such Śaiva disciplines are celebrated as especially fruitful.

The Mahāpāśupata vrata is introduced as the key observance; details are expected in the subsequent verses.