Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 2›Shloka 25
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 25

Devanagari script

येनानुमन्यते चैषा काशी सर्वप्रमाणभूः । बुद्धिर्बुध्यति सा सर्वमिह बुद्धिमतां सताम् । ययैतद्धूर्जटेर्धाम धृतं स्व विषयीकृतम्

Transliteration

yenānumanyate caiṣā kāśī sarvapramāṇabhūḥ | buddhirbudhyati sā sarvamiha buddhimatāṃ satām | yayaitaddhūrjaṭerdhāma dhṛtaṃ sva viṣayīkṛtam

Translation

このカーシーは一切の正しい証（プラマーナ）の根拠であるが、これを是認するその智慧こそ、賢者にして清らかな人々がここで万事を悟る智慧である。同じ神力によって、ドゥールジャティ（Śiva）の住処は支えられ、ことごとく彼の領域として定められる。

Word by Word
येनby which
येन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (relative pronoun: instrumental singular)
अनुमन्यतेis approved/assented to
अनुमन्यते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु√मन् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
एषाthis (she)
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (demonstrative pronoun)
काशीKāśī (Vārāṇasī)
काशी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
सर्वप्रमाणभूःthe source of all valid means/authorities
सर्वप्रमाणभूः:
Viśeṣya (Predicate nominative/विशेष्य)
TypeNoun
Rootसर्व + प्रमाण + भू (प्रातिपदिक; भूः-प्रातिपदिक from √भू)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां प्रमाणानां भूः = source/ground of all authorities)
बुद्धिःintellect
बुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
बुध्यतिawakens/understands
बुध्यति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√बुध् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
साthat (she)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (object)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)
बुद्धिमताम्of the intelligent
बुद्धिमताम्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootबुद्धिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (सामान्यतः), षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (genitive plural: of the intelligent)
सताम्of the good (people)
सताम्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठī)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (genitive plural: of the good/virtuous)
ययाby which
यया:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (relative pronoun: instrumental)
एतत्this
एतत्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
धूर्जटेःof Dhūrjaṭi (Śiva)
धूर्जटेः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootधूर्जटि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (genitive: of Dhūrjaṭi = Śiva)
धामabode/splendour
धाम:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
धृतम्held/sustained
धृतम्:
Kriyā (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Root√धृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
स्वown
स्व:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्-प्रयोगः/विशेषणम्; (here qualifying ‘विषयीकृतम्’: ‘one’s own’)
विषयीकृतम्made into (one’s) object/domain
विषयीकृतम्:
Kriyā (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootविषयी√कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपसर्ग/नामधातु-प्रयोगः (विषयी-करणम्)
Speaker

Skanda (deduced Kāśīkhaṇḍa narration, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A contemplative sage at dawn on the Gaṅgā ghāṭa, eyes half-closed, perceiving Kāśī as a luminous mandala; above, Śiva (Dhūrjaṭi) subtly enthroned as the sustaining intelligence, with the city’s temples and spires forming His ‘domain’.

Characters & Entities
K
Kāśī
D
Dhūrjaṭi
Ś
Śiva

FAQs

True understanding is portrayed as a divine Buddhi that recognizes Kāśī’s unique sanctity and Śiva’s sovereign presence there.

Kāśī (Vārāṇasī), described as the very abode and domain of Śiva (Dhūrjaṭi).

No explicit rite is prescribed; the verse emphasizes insight into Kāśī’s status as Śiva’s own sacred realm.

←Previous Verse
Next Verse→