Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 13›Shloka 67
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 67

Devanagari script

वाचंयमो भवत्स्थाणोः पुरतः स्थाणुसन्निभः । इति स्तुतिं समाकर्ण्य मुनेश्चंद्रविभूषणः । उवाच च प्रसन्नात्मा वरं ब्रूहीति तं मुनिम्

Transliteration

vācaṃyamo bhavatsthāṇoḥ purataḥ sthāṇusannibhaḥ | iti stutiṃ samākarṇya muneścaṃdravibhūṣaṇaḥ | uvāca ca prasannātmā varaṃ brūhīti taṃ munim

Translation

言を慎み、汝の不動の御姿の前に、己もまた不動のごとく立ち尽くした。聖仙のこの讃歌を聞き、月を飾りとする主は心喜び、そのムニに告げた。「申せ、願いの賜物を選べ。」

Word by Word
वाचंयमःone who has controlled speech
वाचंयमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक) + यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य वाचः यमः सः = वाणी-निग्रहवान्)
भवत्of you (honorific)
भवत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (of your)
स्थाणोःof Sthāṇu (Shiva)
स्थाणोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्थाणु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
पुरतःin front
पुरतः:
Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formअव्यय, स्थानवाचक (in front of)
स्थाणुसन्निभःresembling Sthāṇu (Shiva)
स्थाणुसन्निभः:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थाणु (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; उपमान-तत्पुरुष (स्थाणु-सदृशः)
इतिthus
इति:
Vākyasaṃbandha (Quotation marker/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरणसूचक
स्तुतिम्praise, hymn
स्तुतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्तुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
समाकर्ण्यhaving heard
समाकर्ण्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम् + आ + कर्ण्/कृ (धातु: कर्णयति/कर्ण्) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यबन्त-अव्यय (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having heard)
मुनेःof the sage
मुनेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
चन्द्रविभूषणःhe whose ornament is the moon (Shiva)
चन्द्रविभूषणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + विभूषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य चन्द्रः विभूषणं सः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
प्रसन्नात्माone with a pleased mind
प्रसन्नात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य आत्मा प्रसन्नः सः)
वरम्a boon
वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
ब्रूहिtell, speak
ब्रूहि:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Vākyasaṃbandha (Quotation marker/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरणसूचक
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
मुनिम्the sage
मुनिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
Speaker

Narrator (contextual; Kāśīkhaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A silent sage stands motionless before an immovable liṅga or anthropomorphic Śiva; Śiva with crescent moon smiles and speaks ‘varaṃ brūhi’, right hand in varada mudrā.

Characters & Entities
S
Sthāṇu (Śiva)
C
Candravibhūṣaṇa (Śiva)
J
Jaigīṣavya (sage)

FAQs

Sincere praise and disciplined devotion please Śiva, leading to grace and the granting of boons.

The episode belongs to Kāśīkhaṇḍa, tying Śiva’s accessibility and grace to the sacred realm of Kāśī.

No formal ritual; it highlights vācaṃyama (restraint) and stuti as spiritually efficacious disciplines.

←Previous Verse
Next Verse→