Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41
Devanagari script
राजोवाच । पितामह महाप्राज्ञ जनाकीर्णे महीतले । कथं नान्ये च राजानो मां कथं कथ्यते त्वया
Transliteration
rājovāca | pitāmaha mahāprājña janākīrṇe mahītale | kathaṃ nānye ca rājāno māṃ kathaṃ kathyate tvayā
Translation
王は言った。「祖父よ、大いなる智慧者よ——人々と他の王たちで地上が満ちるこの時、なぜ私だけを選び、あなたは私を語られるのですか。」
Word by Word
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
पितामहO Grandfather (Brahmā)
पितामह:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
महाप्राज्ञO greatly wise one
महाप्राज्ञ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootमहाप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः — ‘महान् प्राज्ञः’
जन-आकीर्णेin (a place) crowded with people
जन-आकीर्णे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootजन (प्रातिपदिक) + आकीर्ण (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formनपुंसकलिङ्गे/स्त्रीलिङ्गे (अधिकरण-विशेषण), सप्तमी (7), एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषभावः — ‘जनैः/जनस्य आकीर्णे’ (crowded with people)
महीतलेon the earth’s surface
महीतले:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमही-तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः — ‘महीयाः तलम्’ (surface of the earth)
कथम्how
कथम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
नnot
न:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
अन्येother
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
राजानःkings
राजानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया (2), एकवचन
कथम्how
कथम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण
कथ्यतेis spoken/said
कथ्यते:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3), एकवचन
Speaker
King Ripuṃjaya (Divodāsa-to-be)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī (Avimukta)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The king, still in añjali, looks up with earnest curiosity toward Brahmā; attendants and a suggestion of a populous earth (janākīrṇa) can be symbolized by distant crowds or cityscape.
Characters & Entities
B
Brahmā (Pitāmaha)R
RipuṃjayaFAQs
Humility in the face of honor is praised; the worthy leader questions privilege and seeks the reason in dharma.
Kāśī remains the broader frame; no tirtha is named in this question.
None; it is an inquiry within a divine dialogue.