Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 29
Devanagari script
अनर्चितोऽतिथिर्गेहाद्भग्नाशो यस्य गच्छति । आजन्मसंचितात्पुण्यात्क्षणात्स हि बहिर्भवेत्
Transliteration
anarcito'tithirgehādbhagnāśo yasya gacchati | ājanmasaṃcitātpuṇyātkṣaṇātsa hi bahirbhavet
Translation
客人を礼拝せず、望みを砕かれて家を去らせるなら、その者は生来積み重ねた功徳を一瞬にして失う。
Word by Word
अनर्चितःunhonored
अनर्चितः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअनर्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √अर्च्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नञ्-पूर्वक क्त-प्रत्यय (not honored)
अतिथिःa guest
अतिथिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
गेहात्from the house
गेहात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootगेह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान) विभक्ति, एकवचन
भग्नाशःwith hopes broken
भग्नाशः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootभग्न (कृदन्त-प्रातिपदिक, √भञ्ज्) + आशा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘भग्ना आशा यस्य सः’
यस्यof whom
यस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध) विभक्ति, एकवचन
गच्छतिgoes
गच्छति:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
आजन्मसंचितात्accumulated since birth
आजन्मसंचितात्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआ (उपसर्ग) + जन्म (प्रातिपदिक) + संचित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √चि)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान) विभक्ति, एकवचन; आजन्म (avyayībhāva: from birth) + संचित (accumulated)
पुण्यात्from (one's) merit
पुण्यात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान) विभक्ति, एकवचन
क्षणात्in a moment
क्षणात्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान) विभक्ति, एकवचन; कालवाचक
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (indeed/for)
बहिःoutside / away
बहिः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: outside)
भवेत्would become / would be
भवेत्:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: null
Visual Art Cues
Scene: A weary traveler/guest stands at a doorway with lowered head, leaving with broken hope; inside, the householder looks away; above, a symbolic stream of light (merit) drains away into darkness.
Characters & Entities
A
Atithi (Guest)FAQs
Neglecting a guest is a serious dharmic failure that can nullify one’s accumulated merit.
The instruction is framed within Kāśī Māhātmya, applying dharma to life in the sacred city.
Atithi-arcana/satkāra—formally honoring the guest so they do not depart disappointed.