Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51
Devanagari script
कुंभाकारं दरिद्राया जठरं च मृदंगवत् । कूष्मांडाभं यवाभं च दुष्पूरं जायते स्त्रियाः
Transliteration
kuṃbhākāraṃ daridrāyā jaṭharaṃ ca mṛdaṃgavat | kūṣmāṃḍābhaṃ yavābhaṃ ca duṣpūraṃ jāyate striyāḥ
Translation
壺のような腹は貧しい女の相といい、また太鼓のような腹—瓜のように、あるいは大麦のように—女においては満たしがたく、常に欲する相となる。
Word by Word
कुंभाकारम्pot-shaped
कुंभाकारम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुंभ-आकार (प्रातिपदिक; कुंभ + आकार)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (जठरम्)
दरिद्रायाof a poor woman
दरिद्राया:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदरिद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
जठरम्belly
जठरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
मृदंगवत्like a drum
मृदंगवत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृदङ्ग-वत् (प्रातिपदिक; मृदङ्ग + वत्)
Formअव्ययवत्-प्रयोगः; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमानवाचक-विशेषणम्
कूष्माण्डाभम्pumpkin-like
कूष्माण्डाभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकूष्माण्ड-आभ (प्रातिपदिक; कूष्माण्ड + आभ)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (जठरम्)
यवाभम्barley-like (in appearance)
यवाभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयव-आभ (प्रातिपदिक; यव + आभ)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (जठरम्)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
दुष्पूरम्hard to fill/satiate
दुष्पूरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुस्-पूर (प्रातिपदिक; दुस् + पूर)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (जठरम्)
जायतेarises/comes to be
जायते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
स्त्रियाःof a woman
स्त्रियाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A moralizing comparison illustrated with symbolic objects: pot, drum, gourd, barley—arranged as teaching aids while the narrator explains insatiability and poverty.
Characters & Entities
K
Kāśī (Vārāṇasī)FAQs
The verse links certain forms with lack or dissatisfaction, implicitly praising contentment and disciplined living as supports for dharma.
Kāśī is the compilation’s sacred setting; this verse itself is not a tīrtha-māhātmya passage.
None.