Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 84

Devanagari script

लब्धोपि सिद्धिं नो यायाद्यदि कुद्ध्येत्त्रिलोचनः । तस्माद्विश्वेश्वरं नित्यं शरण्यं शरणं व्रजेत्

Transliteration

labdhopi siddhiṃ no yāyādyadi kuddhyettrilocanaḥ | tasmādviśveśvaraṃ nityaṃ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ vrajet

Translation

たとえ悉地を得た者であっても、三つ目の主が不興なら成就には至らない。ゆえに常に、永く護り給う聖なる依処ヴィシュヴェーシュヴァラ（Viśveśvara）に帰依すべきである。

Word by Word

• लब्धः: having obtained
• लब्धः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (कर्तरि प्रयोगे ‘having obtained’)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अपि-कारक अव्यय (even/also)

• सिद्धिम्: success/accomplishment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• उ: indeed (particle)
• उ: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: उ (अव्यय)
• Form: पादपूरण/अनुनासिक-निपात (emphatic/metrical particle)

• यायात्: would attain/go
• यायात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक अव्यय (if)

• कुद्ध्येत्: should become angry
• कुद्ध्येत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कुप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; (कुप्येत्/कुद्ध्येत्—धात्वादेश/सन्धि)

• त्रिलोचनः: the three-eyed one (Śiva)
• त्रिलोचनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्यानि त्रि लोचनानि सः)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: हेत्वर्थे अव्यय (therefore)

• विश्वेश्वरम्: Lord of the universe
• विश्वेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठीतत्पुरुष (विश्वस्य ईश्वरः)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण अव्ययप्रयोग (adverbial accusative: always)

• शरण्यम्: worthy of refuge
• शरण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (विश्वेश्वरम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (शरणं व्रजेत्—कर्म)

• व्रजेत्: should go/seek
• व्रजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśveśvara (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A yogin displaying siddhis (levitation, radiance) pauses as Śiva’s three-eyed gaze turns stern; the yogin then bows at Viśveśvara’s liṅga, offering bilva and water; the atmosphere shifts from pride to surrender and peace.

Characters & Entities

• Trilocana (Śiva)
• Viśveśvara
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Siddhis are secondary; true success depends on Śiva’s grace—hence constant refuge in Viśveśvara is the highest path.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viśveśvara (Viśvanātha) of Kāśī, the central Śaiva deity associated with the city’s liberating power.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription is devotional: always seek śaraṇa (refuge) in Viśveśvara—implying regular worship, remembrance, and surrender.