Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

Devanagari script

चलत्पुच्छोथ पिबति फेनिलेनाननेन वै । स्वपंतं लोमशं भल्लं वानरश्चलदंगुलिः

Transliteration

calatpucchotha pibati phenilenānanena vai | svapaṃtaṃ lomaśaṃ bhallaṃ vānaraścaladaṃguliḥ

Translation

尾を振りつつ、指先の落ち着かぬ猿は泡立つ口で飲み、近くでは毛深い熊が眠っている。

Word by Word

• चलत्-पुच्छः: with a wagging tail
• चलत्-पुच्छः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चलत् (कृदन्त, चल् धातोः शतृ) + पुच्छ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (चलत् पुच्छं यस्य); विशेषणम् (वानरः)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/सम्बन्धबोधक (then/and)

• पिबति: drinks
• पिबति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• फेनिलेन: foamy
• फेनिलेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: फेनिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (आननेन)

• आननेन: with (his) mouth
• आननेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आनन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphasis/indeed)

• स्वपत्-तम्: sleeping
• स्वपत्-तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्वपत् (कृदन्त, स्वप् धातोः शतृ)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकृदन्त; विशेषणम् (भल्लम्)

• लोमशम्: hairy
• लोमशम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लोमश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (भल्लम्)

• भल्लम्: the bear
• भल्लम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भल्ल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वानरः: the monkey
• वानरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• चलत्-अङ्गुलिः: with moving fingers
• चलत्-अङ्गुलिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चलत् (कृदन्त, चल् धातोः शतृ) + अङ्गुलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (चलन्त्यः अङ्गुलयः यस्य); विशेषणम् (वानरः)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī / Avimukta-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Near a water edge, a monkey with wagging tail drinks frothy water, fingers twitching with restless life; beside it a shaggy bear sleeps deeply, unbothered—both framed by the calm aura of Kāśī.

Characters & Entities

• Kāśī
• Vānara (monkey)
• Bhalla (bear)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The calm coexistence of creatures symbolizes the security and repose granted by Kāśī’s sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī in general; no named tīrtha is specified.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.