Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 91
Devanagari script
ते दृष्ट्वोर्जस्वलं बालं स्वभाव मधुराकृतिम् । अनर्घ्यनयनेपथ्यं मृदुगंभीरभाषिणम्
Transliteration
te dṛṣṭvorjasvalaṃ bālaṃ svabhāva madhurākṛtim | anarghyanayanepathyaṃ mṛdugaṃbhīrabhāṣiṇam
Translation
輝ける幼子を見て—性は甘美で姿は麗しく、目にかけがえなく、言葉は柔らかくも深い—賢仙たちは感嘆に打たれた。
Word by Word
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
ऊर्जस्वलम्vigorous, radiant
ऊर्जस्वलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऊर्जस्वल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
बालम्boy, child
बालम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
स्वभावby nature (naturally)
स्वभाव:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (पाठानुसारं; स्वभावम् अपेक्षितम्)
मधुरsweet
मधुर:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (समासे पूर्वपद)
आकृतिम्form, appearance
आकृतिम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootआकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारयः (मधुरा आकृतिः)
अनर्घ्यpriceless, incomparable
अनर्घ्य:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनर्घ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (समासे पूर्वपद)
नयनof the eyes
नयन:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन (समासे मध्यपद)
एपथ्यम्a delight/feast (for the eyes)
एपथ्यम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootएपथ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नयनानाम् एपथ्यम्)
मृदुsoft, gentle
मृदु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृदु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (समासे पूर्वपद)
गंभीरdeep, grave
गंभीर:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगंभीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (समासे मध्यपद)
भाषिणम्speaker (one who speaks)
भाषिणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभाष् (धातु) → भाषिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; णिनि-प्रत्ययान्त (agent noun); कर्मधारयः (मृदु-गंभीर-भाषी)
Speaker
Narrator (contextual)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī (Vārāṇasī)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Sages behold Dhruva’s radiant presence—sweet-faced, priceless to see—speaking softly yet profoundly; their faces show wonder.
Characters & Entities
S
sagesD
DhruvaFAQs
Spiritual maturity is recognized by inner radiance (tejas), sweetness of character, and speech that is both gentle and deep.
No specific tīrtha is named; the verse functions as narrative praise within the Kāśīkhaṇḍa setting.
None; it is a descriptive verse establishing Dhruva’s spiritual qualities.