Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46

Devanagari script

अस्य स्तोत्रस्य पठनादपि वागुदियाच्च यम् । तस्य स्यात्संस्कृता वाणी त्रिभिर्वर्षैस्त्रिकालतः

Transliteration

asya stotrasya paṭhanādapi vāgudiyācca yam | tasya syātsaṃskṛtā vāṇī tribhirvarṣaistrikālataḥ

Translation

この讃歌を読むだけでも、もし言葉が湧き上がり明晰に力を得るなら、三年のうちに—日に三度の修習によって—その声は洗練され、雅やかとなる。

Word by Word

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी विभक्ति; एकवचन

• स्तोत्रस्य: of the hymn
• स्तोत्रस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन

• पठनात्: from recitation
• पठनात्: Apadana (Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पठन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति; एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि-कार (also/even)

• वाक्: speech
• वाक्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

• उदियात्: may arise, may come forth
• उदियात्: Kriya (Potential action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्+या (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• यम्: whom
• यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी विभक्ति; एकवचन

• स्यात्: would be, may become
• स्यात्: Kriya (Result/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

• संस्कृता: refined, well-formed
• संस्कृता: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संस्कृत (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; वाणी इति विशेषण

• वाणी: speech, voice
• वाणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

• त्रिभिः: by three
• त्रिभिः: Karana (Measure/करण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; बहुवचन; वर्षैः इति विशेषण

• वर्षैः: years
• वर्षैः: Karana (Measure/करण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; बहुवचन

• त्रिकालतः: thrice daily (at three times)
• त्रिकालतः: Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि+काल+तस् (प्रातिपदिक/अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्ययीभाव-समास; तस्-प्रत्ययान्त (adverb: ‘at the three times’)

Speaker

Śiva (Mahādeva) (continuing instruction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (stotra-sādhana fruit within kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages

Visual Art Cues

Scene: A practitioner recites the hymn three times daily over years; speech becomes refined—depicted as bright, orderly Sanskrit syllables emerging from the mouth like a garland.

Characters & Entities

• Śiva
• Stotra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Regular sacred recitation purifies speech, turning words into a disciplined instrument of truth and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The promise is framed within Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-māhātmya atmosphere, emphasizing Śiva’s accessible grace.

What ritualistic prescription is mentioned?

Trikāla practice—reciting/reading the stotra at three daily times—for a sustained period (three years).