Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 16›Shloka 35
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

Devanagari script

स एव मुक्तो वृषभध्वजेन ननाद नंदी वृषसिंहनादः । जगाम तूर्णं च विगाह्य सेनां यत्राभवद्भार्गववंशदीपः

Transliteration

sa eva mukto vṛṣabhadhvajena nanāda naṃdī vṛṣasiṃhanādaḥ | jagāma tūrṇaṃ ca vigāhya senāṃ yatrābhavadbhārgavavaṃśadīpaḥ

Translation

牛旗の主に遣わされて、ナンディーは牛と獅子のごとき咆哮を放ち、たちまち軍勢をかき分けて、バーラグヴァ族の栄光の灯—シュクラ—の立つ所へと赴いた。

Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपातः (emphatic: indeed)
मुक्तःreleased/sent off
मुक्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√मुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle—क्त); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘सः’ इति कर्तृपदस्य विशेषणम्
वृषभध्वजेनby the bull-bannered one (Śiva)
वृषभध्वजेन:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootवृषभध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘वृषभः ध्वजः यस्य सः’ (i.e., Śiva)
ननादroared/sounded
ननाद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√नद् (धातु)
Formलिट्-लकारः (perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
नन्दीNandin
नन्दी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनन्दिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
वृषसिंहनादः(one whose) roar was like a bull and a lion
वृषसिंहनादः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootवृष + सिंह + नाद (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘वृषस्य सिंहस्य (इव) नादः’ इति उपमान-सम्बद्ध-तत्पुरुष-प्रयोगः; ‘नन्दी’ इति पदस्य विशेषणम्
जगामwent
जगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
तूर्णम्swiftly
तूर्णम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोगः)
Formक्रियाविशेषणवत् नपुंसक-द्वितीया-एकवचन-रूपेण प्रयुक्तम् (adverb: swiftly)
चand
च:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and)
विगाह्यhaving entered/plunged into
विगाह्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootवि√गाह् (धातु) + ल्यप् (अव्यय)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्ययम् (gerund): ‘having plunged into/entered’
सेनाम्the army
सेनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्ध/देशवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)
अभवत्was/existed
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकारः (imperfect/past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
भार्गववंशदीपःthe luminary of the Bhārgava lineage
भार्गववंशदीपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्गव + वंश + दीप (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘भार्गवस्य वंशस्य दीपः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः (वंश-दीप = ornament/light of the lineage)
Speaker

Skanda (narrating to Agastya, per Kāśī-khaṇḍa convention)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Vārāṇasī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: Nandī, empowered by the Bull-bannered Lord, releases a bull-and-lion roar and charges straight through dense asura formations toward Śukra, the radiant ‘lamp’ of the Bhārgava line, who stands guarded at the rear.

Characters & Entities
Ś
Śiva (Vṛṣabhadhvaja)
N
Nandī
B
Bhārgava-vaṃśa-dīpa (Śukra)
A
Army

FAQs

When the Lord commands, the devotee becomes fearless; divine purpose turns even chaos into a directed path.

The verse is part of the Kāśī-khaṇḍa storyline, implicitly underlining Kāśī as Śiva’s protected realm, though no specific tīrtha is named.

None.

←Previous Verse
Next Verse→