Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 27

Devanagari script

शुक्रेणोजीवितान्दृष्ट्वा दानवांस्तान्गणेश्वराः । विज्ञाप्यमेव देवेशे ह्येवं तेऽन्योन्यमब्रुवन्

Transliteration

śukreṇojīvitāndṛṣṭvā dānavāṃstāngaṇeśvarāḥ | vijñāpyameva deveśe hyevaṃ te'nyonyamabruvan

Translation

シュクラによって蘇生されたダーナヴァたちを見て、シヴァのガナの首領たちは互いに言った。「これはただちに神々の主に奏上せねばならぬ。」

Word by Word

• शुक्रेण: by Śukra
• शुक्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम्; करणम् (by Śukra)

• उजीवितान्: revived
• उजीवितान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उज्जीवित (कृदन्त; √जीव् (धातु) + उत्- उपसर्ग)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त) — 'revived'

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दृष्ट्वा (कृदन्त; √दृश्)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् — 'having seen'

• दानवान्: demons (Dānavas)
• दानवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम्

• तान्: those
• तान्: Karma (Object apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम्

• गणेश्वराः: the Gaṇa-lords
• गणेश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गणेश्वर (प्रातिपदिक; गण + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्; तत्पुरुषः — 'lords of the gaṇas'

• विज्ञाप्य: having informed
• विज्ञाप्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विज्ञाप्य (कृदन्त; √ज्ञा (धातु) वि-उपसर्ग, णिच्-प्रत्ययार्थे 'to inform')
• Form: क्त्वान्त-समकक्षं ल्यप्/तुमुन्-प्रायम्; अव्ययीभावेन प्रयुक्तम् — 'having informed/after informing'

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्ययम् (indeed/just)

• देवेशे: to/with the Lord of gods
• देवेशे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक; देव + ईश)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम्; अधिकरणम् (in/with regard to the Lord of gods)

• हि: for/indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (for/indeed)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्ययम् (thus)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्

• अन्योन्यम्: to one another
• अन्योन्यम्: Sampradana (Recipient in mutual sense/सम्प्रदान)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्योन्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगः; क्रियाविशेषणम् (mutually/to one another)

• अब्रुवन्: said/spoke
• अब्रुवन्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect) प्रथमपुरुषः बहुवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Skanda (narrating to Agastya, per Kāśī-khaṇḍa convention)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Gaṇa-leaders, having witnessed Śukra’s revival of the dānavas, confer urgently and decide to report immediately to the Lord of gods.

Characters & Entities

• Śukra (Śukrācārya)
• Dānavas
• Gaṇeśvaras
• Deveśa (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When harm is sustained by powerful means, dharmic action includes timely counsel and taking refuge in the supreme Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is within Kāśī-khaṇḍa’s sacred frame, emphasizing Kāśī as the domain under Śiva’s immediate sovereignty.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse references the Sañjīvanī power as a narrative device.