Adhyaya 3

Verse 1

ऋषय ऊचुः । चतुर्विंशतितीर्थानि यान्युक्तानि त्वया मुने । तेषां प्रधानतीर्थानां सेतौ पापविनाशने

聖仙たちは言った。「牟尼よ、あなたは二十四のティールタを説かれた。そのうちセートゥにある、罪を滅する主要なティールタについて（さらにお語りください）。」

Verse 2

आदिमस्य तु तीर्थस्य चक्रतीर्थमिति प्रथा । कथं समागता सूत वदास्माकं हि पृच्छताम्

第一のティールタは「チャクラティールタ」として名高い。その名はどのように起こったのか、スータよ。われらの問いに答えて語り給え。

Verse 3

श्रीसूत उवाच । चतुर्विंशतितीर्थानां प्रधानानां द्विजोत्तमाः । यदुक्तमादिमं तीर्थं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

聖なるスータは言った。「婆羅門の最勝者たちよ。二十四の主要ティールタのうち、先に語られた第一のティールタは、あらゆる世界に名高い。」

Verse 4

स्मरणात्तस्य तीर्थस्य गर्भवासो न विद्यते । विलयं यांति पापानि लक्षजन्मकृतान्यपि

そのティールタをただ想起するだけで、もはや胎内に宿ることはない。十万の生にわたり犯した罪でさえ、ことごとく消え去る。

Verse 5

तस्मिंस्तीर्थे सकृत्स्नाना त्स्मरणात्कीर्तनादपि । लोके ततोधिकं तीर्थं तत्तुल्यं वा द्विजोत्तमाः

おお最勝の再生者たちよ、その聖なるティールタにただ一度沐浴するだけで—さらに、ただ想起し、あるいは讃歌して称えるだけでも—この世にそれに等しいティールタはなく、ましてそれを超えるものはない。

Verse 6

न विद्यते मुनिश्रेष्ठाः सत्यमुक्तमिदं मया । गंगा सरस्वती रेवा पंपा गोदावरी नदी

おお賢仙の最勝者たちよ、わたしの言葉は真実である。ガンガー、サラスヴァティー、レーヴァー（ナルマダー）、パンパー、そしてゴーダーヴァリーの河でさえ、このティールタには及ばない。

Verse 7

कालिंदी चैव कावेरी नर्मदा मणिकर्णिका । अन्यानि यानि तीर्थानि नद्यः पुण्या महीतले

また、カーリṇディー（ヤムナー）、カーヴェーリー、ナルマダー、マニカルニカー、そして地上にある他のいかなるティールタや聖なる河川も—これに等しいものはない。

Verse 8

अस्य तीर्थस्य विप्रेंद्राः कोट्यंशेनापि नो समाः । धर्मतीर्थमिति प्राहुस्तत्तीर्थं हि पुराविदः

おお婆羅門の長たちよ、他のティールタは千万分の一にも及ばず、これに等しくない。ゆえに古の伝承を知る者たちは、その聖地を「ダルマ・ティールタ」と呼ぶのである。

Verse 9

यथा समागता तस्य चक्रतीर्थमिति प्रथा । तदिदानीं प्रवक्ष्यामि शृणुध्वं मुनिपुंगवाः

いかにしてそれが「チャクラ・ティールタ」との名で世に知られるようになったのか—それを今、わたしは説き明かそう。聞け、賢仙の雄牛たる導師たちよ。

Verse 10

सेतुमूलं हि तत्प्रोक्तं तद्दर्भशयनं मतम् । तत्रैव चक्रतीर्थं तु महापातकमर्द्दनम्

その地はまさに「セートゥの根」と宣せられ、「ダルバ草の寝床」とも尊ばれる。そこにこそチャクラ・ティールタがあり、大罪を打ち砕く。

Verse 11

पुरा हि गालवोनाम मुनिर्विष्णुपरायणः । दक्षिणांभोनिधेस्तीरे हालास्यादविदूरतः

いにしえ、ガーラヴァという名の牟尼があり、ヴィシュヌにひたすら帰依していた。彼は南の大海の岸、ハーラースヤより遠からぬ所に住した。

Verse 12

फुल्लग्रामसमीपे च तथा क्षीरसरोंतिके । धर्म पुष्करिणीतीरे सोऽतप्यत महत्तपः

プッラの村の近く、またクシーラ・サラスと呼ばれる湖のほとり、ダルマ・プシュカリニーの岸辺にて、彼は大いなる苦行を修した。

Verse 13

युगानामयुतं ब्रह्म गृणन्विप्राः सनातनम् । दयायुक्तो निराहारः सत्यवान्विजितेंद्रियः

おおブラーフマナたちよ、彼は一万のユガにわたり永遠のブラフマンを讃えた。慈悲に満ち、断食して食を絶ち、真実に住し、諸根を制した。

Verse 14

आत्मवत्सर्वभूतानि पश्यन्विषयनिःस्पृहः । सर्वभूतहितो दांतः सर्वद्वंद्वविवर्जितः

一切の衆生を己が自己として観じ、感官の対象に貪らず、あらゆる生きものの利益を願い、よく調えられ、いかなる二元の対立にも触れられぬ者であった。

Verse 15

वर्षाणि कतिचित्सोऽयं जीर्णपर्णाशनोऽभवत । किंचित्कालं जलाहारो वायुभक्षः कियत्समाः

幾年ものあいだ彼は枯れ葉を食として生き、しばらくは水のみで身を支え、また幾年かは、ただ風（空気）を糧とするかのように暮らした。

Verse 16

एवं पंचसहस्राणि वर्षाणि स महामुनिः । अतप्यत तपो घोरं देवैरपि सुदुष्करम्

かくしてその大牟尼は五千年のあいだ、神々（デーヴァ）にとってさえ極めて困難な、苛烈なるタパス（苦行）を修した。

Verse 17

ततः पंचसहस्राणि वर्षाणि मुनिपुंगवः । निराहारो निरालोको निरुच्छ्वासो निरास्पदः

さらに五千年のあいだ、賢者の雄たる彼は、食を断ち、世を見ず、息を制し、寄る辺も休み処もなく在った。

Verse 18

वर्षास्वासारसहनं हेमंतेषु जलेशयः । ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थो विष्णुध्यानपरायणः

雨季には豪雨を耐え、冬には水に浸って横たわり、夏には五火の中に坐して、つねにヴィシュヌへの禅定に専心した。

Verse 19

जपन्नष्टाक्षरं मंत्रं ध्यायन्हृदि जनार्दनम् । तताप सुमहातेजा गालवो मुनिपुंगवः

八音節のマントラを誦し、心中にジャナールダナを観じつつ、光輝あるガーラヴァ—牟尼の最勝—はそのタパスをなお続けた。

Verse 20

एवं त्वयुतव वर्षाणि स समतीतानि वै मुनेः । अथ तत्तपसा तुष्टो भगवान्कमलापतिः

かくして聖仙には一万年が過ぎ去った。やがてその苦行に満悦された、吉祥天カマーラー（ラクシュミー）の御夫たる福徳の主は、深く嘉納された。

Verse 21

प्रत्यक्षतामगात्तस्य शंखचक्रगदाधरः । विकचांबुजपत्राक्षः सूर्यकोटिसमप्रभः

彼の前に直に顕れた——法螺貝・円盤（チャクラ）・棍棒を執り、開ききった蓮華の花弁のごとき眼をもち、千万の太陽にも等しい光輝を放って。

Verse 22

विनतानंदनारूढश्छत्रचामरशोभितः । हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषितः

ヴィナターの子（ガルダ）に乗り、天蓋と払子（チャーマラ）により荘厳され、首飾り・臂輪・宝冠・腕輪など、さまざまな宝飾を身に帯びていた。

Verse 23

विष्वक्सेनसुनंदादिकिंकरैः परिवारितः । वीणावेणुमृदंगादिवादकैर्नारदादिभिः

ヴィシュヴァクセーナやスナンダらの従者に囲まれ、さらにナーラダらの楽人が、ヴィーナー・笛・ムリダンガなどの楽器を奏して随従していた。

Verse 24

उपगीयमानविजयः पीतांबरविराजितः । लक्ष्मीविराजितोरस्को नीलमेघसमच्छविः

その勝利は讃歌として歌われ、黄衣をまとって輝き、胸はラクシュミーの光により荘厳され、その御身の色は濃紺の雨雲のごとくであった。

Verse 25

धुनानः पद्ममेकेन पाणिना मधुसूदनः । सनकादिमहायोगिसेवितः पार्श्वयोर्द्वयोः

マドゥスーダナ（ヴィシュヌ）は、片手で蓮華をやさしく揺らしつつ立ち、左右にはサナカをはじめとする大いなるヨーギたちが侍して、聖なるセートゥにおける吉祥なる御臨在を示していた。

Verse 26

मंदस्मितेन सकलं मोहयन्भुवनत्रयम् । स्वभासा भासयन्सर्वान्दिशो दश च भूसुराः

柔らかな微笑みによって三界すべてを魅了し、また自らの光明によって一切の衆生と十方を照らし給うた、ああ、婆羅門の中の最勝者よ。

Verse 27

कंठलग्रेन मणिना कौस्तुभेन च शोभितः । सुवर्णवेत्रहस्तैश्च सौविदल्लैरनेकशः

喉もとに懸かるカウストゥバ宝珠に飾られて、主は燦然と輝き、周囲には金の杖を携えた多くの従者が立ち並んでいた。

Verse 28

अनन्यदुर्लभाचिंत्यगीयमाननिजाद्भुतः । सुभक्तसुलभो देवो लक्ष्मीकांतो हरिः स्वयम्

彼こそはハリそのもの、ラクシュミーの愛しき御方。自らの驚異は不可思議にして讃歌に歌われ、他の手段では得難いが、篤き帰依の者には容易に近づき得る神である。

Verse 29

सन्न्यधत्त पुरस्तस्य गालवस्य महामुनेः । आविर्भूतं तदा दृष्ट्वा श्रीवत्सांकितवक्षसम्

そのとき主は大聖ガーラヴァの前に顕現して立たれた。胸にシュリーヴァツァの印を戴く御姿を見て、聖者は畏敬に満たされつつ拝した。

Verse 30

पीतांबरधरं देवं तुष्टिं प्राप महामुनिः । भक्त्या परमया युक्तस्तुष्टाव जगदीश्वरम्

黄の衣をまとわれた神を拝し、大聖仙は深い満悦を得た。至上の信愛に結ばれて、彼は宇宙の主を讃嘆した。

Verse 31

गालव उवाच । नमो देवादिदेवाय शंखचक्रगदाभृते । नमो नित्याय शुद्धाय सच्चिदानंदरूपिणे

ガーラヴァは言った。「神々の神、法螺貝・円盤・棍棒を執られる御方に敬礼します。常住にして清浄、サット・チット・アーナンダ—有・覚・歓喜—を本性とする御方に敬礼します。」

Verse 32

नमो भक्तार्ति हंत्रे ते हव्यकव्यस्वरूपिणे । नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं सृष्टिस्थित्यंतकारिणे

信愛の者の苦悩を滅する御方、神々と祖霊への供物そのものの姿である御方に敬礼します。創造・維持・帰滅をなす三相の御方に敬礼します。

Verse 33

नमः परेशाय नमो विभूम्ने नमोस्तु लक्ष्मीपतये विधात्रे । नमोस्तु सूर्येंदुविलोचनाय नमो विरिंच्याद्यभिवंदिताय

至上の主に敬礼、遍く満ちる大いなる御方に敬礼。ラクシュミーの夫にして摂理を定める御方に敬礼。日と月を眼とする御方に敬礼、梵天と諸々の最勝者に礼拝される御方に敬礼。

Verse 34

यो नामजात्यादिविकल्पहीनः समस्तदोषैरपि वर्जितो यः । स्रमस्तसंसारभयापहारिणे तस्मै नमो दैत्यविनाशनाय

名や生まれなどの一切の限定的分別を超え、あらゆる過失を離れ、輪廻（サンサーラ）より起こる恐れをことごとく除く御方—ダイティヤを滅するその御方に敬礼します。

Verse 35

वेदांतवेद्याय रमेश्वराय वैकुण्ठवासाय विधातृपित्रे । नमोनमः सत्यजनार्तिहारिणे नारायणायामितविक्रमाय

幾たびも礼拝する、無量の威力をもつナーラーヤナに――ヴェーダーンタにより知られ、ラマーの主、ヴァイクンタの住者、創造主の父、真実に生きる帰依者の苦を除く御方に。

Verse 36

नमस्तुभ्यं भग वते वासुदेवाय शार्ङ्गिणे । भूयोभूयो नमस्तुभ्यं शेषपर्यंकशायिने

礼拝します、福徳の主ヴァースデーヴァ、シャールンガの弓を執る御方よ。重ねて礼拝します、シェーシャの寝台に横たわる御方よ。

Verse 37

इति स्तुत्वा हरिं विप्रास्तूष्णीमास्ते स गालवः । श्रुत्वा स्तुतिं श्रुति सुखां हरिस्तस्यमहात्मनः

かくしてハリを讃え終えると、バラモンのガーラヴァは沈黙した。耳に甘きその讃歌を聞き、ハリは大いなる魂の聖仙の言葉に耳を傾けた。

Verse 38

अवाप परमं तोषं शंखचक्रगदाधरः । अथालिंग्य मुनिं शौरिश्चतुर्भिर्बाहुभिस्तदा

法螺・円盤・棍棒を執る御方は、至上の歓喜に満たされた。ついでシャウリは四つの御腕でその聖者を抱きしめた。

Verse 39

बभाषे प्रीतिसं युक्तो वरो वै व्रियतामिति । तुष्टोऽस्मि तपसा तेऽद्य स्तोत्रेणापि च गालव

慈愛に満ちて彼は言った。「まことに、望む恩寵を選べ。」 「ガーラヴァよ、今日われは汝の苦行にも、また汝の讃歌にも満足した。」

Verse 40

नमस्कारेण च प्रीतो वरदोऽहं तवागतः । गालव उवाच । नारायण रमानाथ पीतांबर जगन्मय

「汝の礼拝にも喜び、われは汝のもとへ来た。願いを授ける者として。」ガーラヴァは言った。「おおナーラーヤナ、ラマーの主、黄衣をまとう御方、宇宙に遍満する御方よ……」

Verse 41

जनार्दन जगद्धामन्गोविंद नरकांतक । त्वद्दर्शनात्कृतार्थोऽस्मि सर्वस्मादधिकस्तथा

おおジャナールダナ、諸世界の住処よ。おおゴーヴィンダ、ナラカを滅する御方よ。あなたを拝見して我が願いは成就し、万事に勝る満足に満たされました。

Verse 42

त्वां न पश्यंत्यधर्मिष्ठा यतस्त्वं धर्मपालकः । यन्न वेत्ति भवो ब्रह्मा यन्न वेत्ति त्रयी तथा

不義の者はあなたを見ません。あなたこそダルマの守護者だからです。バヴァ（シヴァ）もブラフマーも、さらには三ヴェーダさえも究め尽くせぬもの――それがあなたの真実の本性です。

Verse 43

तं वेद्मि परमात्मानं किमस्मा दधिकं वरम् । योगिनो यं न पश्यन्ति यं न पश्यंति कर्मठाः

私は彼をパラマートマン、至上の自己として知っています。これ以上の賜物がありましょうか。ヨーギンでさえ見ぬ御方、儀礼の行為にのみ励む者も見ぬ御方を。

Verse 44

तं पश्यामि परात्मानं किमस्मादधिकं वरम् । एतेन च कृतार्थोऽस्मि जनार्दन जगत्पते

私はその至上の霊を拝します。これ以上の賜物がありましょうか。これ一つによって私は満ち足りました。おおジャナールダナ、世界の主よ。

Verse 45

यन्नामस्मृतिमात्रेण महापातकिनोऽपिच । मुक्तिं प्रयांति मुनयस्तं पश्यामि जनार्दनम्

その御名をただ憶念するだけで、大罪に染まる者さえ解脱へ導く御方——そのジャナールダナを、私は今まのあたりに拝する。

Verse 46

त्वत्पादपद्मयुगले निश्चला भक्तिरस्तुमे । हरिरुवाच । मयि भक्तिर्दृढा तेऽस्तु निष्कामा गालवाधुना

「あなたの蓮華の御足の二つに、私の信愛が揺るがずありますように。」ハリは言われた。「今や、ガーラヴァよ、欲を離れ、堅固で不動のバクティが我に向かって汝に起これ。」

Verse 47

शृणु चाप्यपरं वाक्यमुच्यमानं मया मुने । मदर्थं कर्म कुर्वाणो मद्ध्यानो मत्परायणः

「さらにもう一つ、我が語る教えを聞け、聖仙よ。わがために行をなし、我を念じ、ただ我にのみ帰依して……」

Verse 48

एतत्प्रारब्धदेहांते मत्स्वरूपमवाप्स्यसि । अस्मिन्नेवाश्रमे वासं कुरुष्व मुनिपुंगव

「この身が、すでに始動した宿業の勢いに支えられて終わる時、汝は我が本性を得るであろう。ゆえに、聖仙の中の最勝者よ、このアーシュラマにここに住め。」

Verse 49

धर्मपुष्करिणी चेयं पुण्या पापविनाशिनी । अस्यास्तीरे तपः कुर्वंस्तपःसिद्धिमवाप्नुयात्

「これこそダルマプシュカリニー、清浄にして罪を滅する聖なる池である。その岸辺でタパス（苦行）を修する者は、苦行の成就を得る。」

Verse 50

धर्मः पुरा समागत्य दक्षिणस्योदधेस्तटे । तपस्तेपे महादेवं चिंतयन्मनसा तदा

いにしえにダルマは南の大海の岸辺に来たり、そこで苦行（タパス）を修し、心にてマハーデーヴァを念じ観想した。

Verse 51

स्नानार्थमेकं तीर्थं च चक्रे धर्मो महामुने । धर्मपुष्करिणी तेन प्रसिद्धा तत्कृता यतः

沐浴のために、偉大なる聖仙よ、ダルマは一つの聖地（ティールタ）を定めた。彼が造ったゆえに、それはダルマプシュカリニーとして名高くなった。

Verse 52

त्वया यथा तपस्तप्तमिदानीं मुनिसत्तम । तथा तप्तं तपस्तेन धर्मेण हरसेविना

最上の聖仙よ、あなたが今タパスを修したように、ここでもまた、ハラ（シヴァ）に仕えるそのダルマが同じくタパスを行った。

Verse 53

तपसा तस्य तुष्टः सञ्छूलपाणिर्महेश्वरः । प्रादुरासीस्त्वया दीप्त्या दिशोदशविभासयन्

その苦行に満足した三叉戟を執るマヘーシュヴァラは顕現し、その光明によって十方を照らし出した。

Verse 54

अथाश्रममनुप्राप्तं महादेवं कृपानिधिम् । धर्मः परमसन्तुष्टस्तुष्टाव परमेश्वरम्

やがて慈悲の宝庫なるマハーデーヴァがアーシュラマに到来すると、ダルマはこの上なく歓喜し、至上主を讃嘆した。

Verse 55

धर्म उवाच । प्रणमामि जगन्नाथमीशानं प्रणवात्मकम् । समस्तदेवतारूपमादिमध्यांतवर्जितम्

ダルマは言った。「我は宇宙の主、イーシャーナ（Īśāna）に礼拝する。聖音オーム（Oṁ）を本質とし、あらゆる神々の姿を具え、始まり・中ほど・終わりを超越する御方に。」

Verse 56

ऊर्ध्वरेतं विरूपाक्षं विश्वरूपं नमाम्य हम् । समस्तजगदाधारमनन्तमजमव्ययम्

「我は、精気を高く保つ御方、三つの眼の主、宇宙そのものを御身とする御方に礼拝する。万界の支え、無限にして不生、不滅の御方に。」

Verse 57

यमामनन्ति योगीन्द्रास्तं वन्दे पुष्टिवर्धनम् । नमो लोकाधिनाथाय वंचते परिवंचते

「我は、ヨーギーの大師たちが宣言するその御方を礼拝する。福徳と霊的充満を増し給う御方に。諸世界の主に帰依し奉る。欺く者と大いなる欺く者をも打ち破り給う御方に。」

Verse 58

नमोऽस्तु नीलकण्ठाय पशूनां पतये नमः । नमः कल्मषनाशाय नमो मीढुष्टमाय च

「青き喉のニ―ラカṇṭha（Nīlakaṇṭha）に敬礼。衆生の主パシュパティ（Paśupati）に敬礼。罪垢を滅する御方に敬礼。さらに、最も慈悲深く祝福を授け給う御方に敬礼。」

Verse 59

नमो रुद्राय देवाय कद्रुद्राय प्रचेतसे । नमः पिनाकहस्ताय शूलहस्ताय ते नमः

「光輝なる神ルドラ（Rudra）に敬礼。猛きルドラ、遍知の監督者に敬礼。ピナーカ（Pināka）の弓を執る御方に敬礼。三叉戟を執るあなたに敬礼。」

Verse 60

नमश्चैतन्यरूपाय पुष्टीनां पतये नमः । नमः पंचास्यदेवाय क्षेत्राणां पतये नमः

純粋なる意識を御姿とする御方に帰依し奉る。あらゆる繁栄の主に帰依し奉る。五面の神に帰依し奉る。聖なるクシェートラと霊域の主に帰依し奉る。

Verse 61

इति स्तुतो महादेवः शंकरोलोकशंकरः । धर्मस्य परमां तुष्टिमापन्नस्तमुवाच वै

かく讃えられた大自在天シャンカラ—諸世界の守護者—はダルマに深く満悦し、ついに彼に語りかけた。

Verse 62

महेश्वर उवाच । प्रीतोस्म्यनेन स्तोत्रेण तव धर्म महामते । वरं मत्तो वृणीष्व त्वं मा विलंबं कुरुष्व वै

マヘーシュヴァラは言われた。「ダルマよ、広大なる心の者よ。汝のこの讃歌に我は満足した。われより恩寵を選べ、決して遅らせるな。」

Verse 63

ईश्वरेणैवमुक्तस्तु धर्मो देवमथाब्रवीत् । वाहनं ते भविष्यामि सदाहं पार्वतीपते

イーシュヴァラがこのように告げると、ダルマは神に申し上げた。「パールヴァティーの主よ、我は常に汝のヴァーハナ（乗り物）となりましょう。」

Verse 64

अयमेव वरो मह्यं दातव्यस्त्रिपुरांतक । तवोद्वहनमात्रेण कृतार्थोऽहं भवामि भोः

「この一願のみを我に授け給え、トリプラを滅ぼす御方よ。汝を乗せ奉るただそれだけで、我は成就する、主よ。」

Verse 65

इत्थं धर्मेण कथितो देवो धर्ममथाब्रवीत् । ईश्वर उवाच । वाहनं भव मे धर्म सर्वदा लोकपूजितः

かくしてダルマに語られたのち、主はダルマに告げた。「おおダルマよ、わが乗り物となれ。常に諸世界に礼拝されよ。」

Verse 66

मम चोद्वहने शक्तिरमोघा ते भविष्यति । त्वत्सेविनां सदा भक्तिर्मयि स्यान्नात्र संशयः

「わたしを担うとき、汝の力は決してむなしくならぬ。汝に仕える者には、常にわたしへの信愛が起こる—疑いはない。」

Verse 67

इत्युक्ते शंकरेणाथ धर्मोपि वृषरूपधृक् । उवाह परमेशानं तदाप्रभृति गालव

シャンカラがかく語ると、ダルマもまた牡牛の姿を取り、以来、至上主を背負った。おおガーラヴァよ。

Verse 68

महादेवस्तमारुह्य धर्मं वै वृषरूपिणम् । शोभमानो भृशं धर्ममुवाच परमामृतम्

マハーデーヴァは牡牛の姿のダルマに乗り、まばゆい光を放ちながら、至上の甘露のごとき言葉をダルマに語った。

Verse 69

ईश्वर उवाच । त्वया कृतं हि यत्तीर्थं दक्षिणस्योदधेस्तटे । धर्मपुष्करिणीत्येषा लोके ख्याता भविष्यति

イーシュヴァラは言った。「汝が南の大海の岸辺に स्थापितした聖なる渡しは、世に『ダルマプシュカリニー（Dharmapuṣkariṇī）』として名高くなるであろう。」

Verse 71

अनंतफलदा ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा । इति दत्त्वा वरं तस्मै धर्मतीर्थाय शंकरः

「これは無量の果報を授けると知れ。ここに思案は要らぬ。」かくしてシャンカラはそのダルマ・ティールタに恩寵の願いを授け、言葉を結んだ。

Verse 72

आरुह्य वृषभं धर्मं कैलासं पर्वतं ययौ । धर्मपुष्करिणीतीरे गालव त्वमतोधुना

ダルマという牡牛に乗り、彼はカイラーサ山へと去った。「ゆえに今、ガーラヴァよ、ダルマプシュカリニーの岸に留まれ……」

Verse 73

शरीरपातपर्यंतं तपः कुर्वन्समाहितः । वस त्वं मुनि शार्दूल पश्चान्मामाप्स्यसे ध्रुवम्

「身が倒れるその時まで、心を定めてタパス（苦行）を修せよ。ここに住め、聖仙の虎よ。その後、必ず我に到達するであろう。」

Verse 74

यदा ते जायते भीतिस्तदा तां नाशयाम्यहम् । ममायुधेन चक्रेण प्रेरितेन मया क्षणात्

「汝に恐れが起こる時はいつでも、我が放つ武器、チャクラ（円盤）によって、瞬く間にそれを滅ぼそう。」

Verse 75

इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुस्तत्रैवांतरधीयत । श्रीसूत उवाच । तस्मिन्नंतर्हिते विष्णौ गालवो मुनिपुंगवः

こう語り終えると、バガヴァーン・ヴィシュヌはその場で姿を消した。シュリー・スータは言った。「ヴィシュヌが隠れ去ったとき、賢仙の中でも最勝のガーラヴァは……」

Verse 76

धर्मपुष्करिणीतीरे विष्णुध्यानपरायणः । त्रिकालमर्चयन्विष्णुं शालग्रामे विमुक्तिदे

ダルマプシュカリニー（Dharmapuṣkariṇī）の岸辺にて、ヴィシュヌへの瞑想に没入し、彼は一日に三度の聖なる時にヴィシュヌを礼拝した――シャーラグラーマ（Śālagrāma）の御姿として崇められるとき、解脱を授け給う御方を。

Verse 77

उवास मतिमान्धीरो विरक्तो विजितेंद्रियः । कदाचिन्माघमासे तु शुक्लपक्षे हरेर्दिने

その賢く堅固なる人はそこに住み、離欲にして諸根を制していた。やがてある時、マーガ月（Māgha）の白分、ハリ（Hari）に捧げられた日に、

Verse 78

उपोष्य जागरं कृत्वा रात्रौ विष्णुमपूजयत् । स्नात्वा परेद्युर्द्वादश्यां धर्मपुष्करिणीजले

断食し、夜を徹して覚醒の行をなし、夜にヴィシュヌを礼拝した。翌日、ドヴァーダシー（Dvādaśī）には、ダルマプシュカリニー（Dharmapuṣkariṇī）の水に沐浴した。

Verse 79

संध्यावन्दनपूर्वाणि नित्यकर्माणि चाकरोत् । ततः पूजां विधातुं स हरेः समुपचक्रमे

彼はサンディヤー（Sandhyā）の祈りをはじめとする日々の務めを行い、その後、ハリ（Hari）への供養を整え始めた。

Verse 80

तुलस्यादीनि पुष्पाणि समाहृत्य च गालवः । विधाय पूजां कृष्णस्य स्तोत्रमेतदुदैरयत्

ガーラヴァ（Gālava）はトゥラシー（tulasī）などの花々を集め、クリシュナ（Kṛṣṇa）へのプージャーを修し、ついでこの讃歌を唱え上げた。

Verse 81

गालव उवाच । सहस्रशिरसं विष्णुं मत्स्यरूपधरं हरिम् । नमस्यामि हृषीकेशं कूर्मवाराहरूपिणम्

ガラヴァは言った。「千の頭を持つヴィシュヌ神に、魚の姿をとったハリ神に礼拝いたします。亀と猪の姿をとったフリシーケーシャ神を崇めます。」

Verse 82

नारसिंहं वामनाख्यं जाम दग्न्यं च राघवम् । बलभद्रं च कृष्णं च कल्किं विष्णुं नमाम्यहम्

ナラシンハ、ヴァーマナ、ジャーマダグニャ（パラシュラーマ）、ラーガヴァ（ラーマ）としてのヴィシュヌ神に、バラバドラとクリシュナに、そしてカルキにも礼拝いたします。私はヴィシュヌ神にひれ伏します。

Verse 83

वासुदेवमनाधारं प्रणतार्तिविनाशनम् । आधारं सर्वभूतानां प्रणमामि जनार्दनम्

自身以外に支えを持たず、帰依する者の苦しみを取り除くヴァースデーヴァに礼拝いたします。すべての存在の支えであるジャナールダナに礼拝いたします。

Verse 84

सर्वज्ञं सर्वकर्तारं सच्चिदानंदविग्रहम् । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम्

全知であり、万物の行い手であり、存在・意識・至福（サッチダーナンダ）をその姿とするジャナールダナに礼拝いたします。彼は推論を超え、言葉で定義できないお方です。

Verse 85

एवं स्तुवन्महा योगी गालवो मुनिपुंगवः । धर्मपुष्करिणीतीरे तस्थौ ध्यानपरायणः

かくして主を讃えつつ、大瑜伽行者ガーラヴァ—聖仙の中の雄牛—はダルマプシュカリニーの岸にとどまり、ひたすら禅定に帰依していた。

Verse 86

एतस्मिन्नंतरे कश्चिद्राक्षसो गालवं मुनिम् । आययौ भक्षितुं घोरः क्षुधया पीडितो भृशम्

そのとき、激しい飢えに苦しむ恐るべき羅刹が、聖仙ガーラヴァを喰らわんとして近づいた。

Verse 87

गालवं तरसा सोऽयं राक्षसो जगृहे तदा । गृहीतस्तरसा तेन गालवो नैऋतेन सः

するとその羅刹は勢いよくガーラヴァをつかみ取り、ガーラヴァはまさしくその魔に乱暴に捕えられた。

Verse 88

प्रचुक्रोश दयां भोधिमापन्नानां परायणम् । नारायणं चक्रपाणिं रक्षरक्षेति वै मुहुः

彼は円盤を執るナーラーヤナ――慈悲の大海、苦難の者の拠り所――に向かい、幾度も「守りたまえ、守りたまえ！」と叫んだ。

Verse 89

परेश परमानंद शरणागतपालक । त्राहि मां करुणासिंधो रक्षोवशे मुपागतम्

至上の主よ、至福そのものよ、帰依する者を守りたまう御方よ。慈悲の大海よ、羅刹の支配に落ちたこの身を救いたまえ。

Verse 90

लक्ष्मीकांत हरे विष्णो वैकुंठ गरुडध्वज । मां रक्ष रक्षसाक्रांतं ग्राहाक्रांतं गजं यथा

ラクシュミーの愛しき御方よ、ハリよ、ヴィシュヌよ――ヴァイクンタの主、ガルダを旗印とする御方よ――羅刹に捕えられた我を守りたまえ。かつて鰐に捕えられた象を救い給うたように。

Verse 91

दामोदर जगन्नाथ हिरण्यासुर मर्द्दन । प्रह्रादमिव मां रक्ष राक्षसेनातिपीडितम्

おおダーモダラ、世界の主、ヒラニヤースラを討つ御方よ――羅刹に激しく責め苦しめられるこの身を、かつてプラフラーダを守り給うたようにお護りください。

Verse 92

इत्येवं स्तुवतस्तस्य गालवस्य द्विजोत्तमाः । स्वभक्तस्य भयं ज्ञात्वा चक्रपाणिवृषा कपिः

ガーラヴァがこのように（主を）讃えていると、ああ婆羅門の中の最勝者よ、常に信徒に真実なる持輪者チャクラパーニは、自らの礼拝者の恐れを知って、ただちに動き給うた。

Verse 93

स्वचक्रं प्रेषयामास भक्तरक्षणकारणात् । प्रेरितं विष्णुचक्रं तद्विष्णुना प्रभविष्णुना

信徒を守るため、主は自らの円盤（チャクラ）を放たれた。そのヴィシュヌの輪は、全能の主ヴィシュヌご自身によって駆動されたのである。

Verse 94

आजगामाथ वेगेन धर्मपुष्करिणी तटम् । अनंतादित्यसंकाशमनंताग्निसमप्रभम्

やがてそれは疾風のごとくダルマプシュカリニーの岸へと至り、無数の太陽のように輝き、無量の火のように燃え盛っていた。

Verse 95

महाज्वालं महानादं महासुरविमर्दनम् । दृष्ट्वा सुदर्शनं विष्णो राक्षसोऽथ प्रदुद्रुवे

羅刹は、ヴィシュヌのスダルシャナが大いなる炎を放ち、轟音を響かせ、強大な阿修羅を粉砕するのを見て、恐怖のあまり逃げ去った。

Verse 96

द्रवमाणस्य तस्याशु राक्षसस्य सुदर्शनम् । शिरश्चकर्त सहसा ज्वालामालादुरासदम्

その羅刹がたちまち逃げ去ろうとしたとき、炎の花輪をまとい近づき難きスダルシャナは、たちどころにその首を斬り落とした。

Verse 97

ततस्तु गालवो दृष्ट्वा राक्षसं पतितं भुवि । मुदा परमया युक्तस्तुष्टाव च सुदर्शनम्

そのときガーラヴァは、羅刹が地に倒れ伏すのを見て、無上の歓喜に満たされ、スダルシャナを讃えた。

Verse 98

गालव उवाच । विष्णुचक्रं नमस्तेस्तु विश्वरक्षणदीक्षित । नारायणकरांभोजभूषणाय नमोऽस्तु ते

ガーラヴァは言った。「ヴィシュヌの円盤よ、宇宙護持に誓願し灌頂された御身に礼拝する。ナーラーヤナの蓮華の御手を飾るものよ、汝に礼拝する。」

Verse 99

युद्धेष्वसुरसंहारकुशलाय महारव । सुदर्शन नमस्तुभ्यं भक्तानामार्तिनाशिने

スダルシャナよ、轟く咆哮を放ち、戦においてアスラを滅することに巧みなる御方よ。帰依者の苦悩を除く者よ、汝に礼拝する。

Verse 100

रक्ष मां भयसंविग्नं सर्वस्मादपि कल्मषात् । स्वामिन्सुदर्शन विभो धर्मर्तीर्थे सदा भवान्

恐れに震えるこの身を、あらゆる罪垢よりお守りください。主スダルシャナ、遍満の御方よ—常にダルマ・ティールタに住したまえ。

Verse 101

संनिधेहि हिताय त्वं जगतो मुक्तिकांक्षिणः । गालवेनैवमुक्तं तद्विष्णुचक्रं मुनीश्वराः । तं प्राह गालवमुनिं प्रीणयन्निव सौहृदात्

「解脱を希求する世のために、ここに留まり利益をなせ。」ガーラヴァにこのように告げられると、ヴィシュヌの円盤スダルシャナは、あたかも友情ゆえに彼を喜ばせるかのように、最上の聖仙よ、牟尼ガーラヴァに語りかけた。

Verse 102

सुदर्शन उवाच । गालवैतन्महापुण्यं धर्मतोर्थमनुत्तमम्

スダルシャナは言った。「ガーラヴァよ、このダルマ・ティールタは無上にすぐれ、大いなる功徳を具えている。」

Verse 103

अस्मिन्वसामि सततं लोकानां हितकाम्यया । त्वत्पीडां परिचिंत्याह राक्षसेन दुरात्मना

「我は常にここに住し、諸世界の安寧を願う。しかるに、あの邪悪なるラークシャサが汝に与えた苦しみを思いめぐらし…」

Verse 104

प्रेरितो विष्णुना विप्र त्वरया समुपागतः । त्वत्पीडकोथ निहतो मयायं राक्षसाधमः

「婆羅門よ、ヴィシュヌに遣わされ、我は急ぎここへ来た。かくして、この最も卑しきラークシャサ、汝を苦しめし者を、我が討ち滅ぼした。」

Verse 105

मोचितस्त्वं भयादस्मात्त्वं हि भक्तो हरेः सदा । पुष्करिण्यामहं त्वस्यां धर्मस्य मुनिपुंगव

「汝はこの恐れより解き放たれた。汝は常にハリの भक्तであるがゆえに。しかして我は、このダルマの聖なる池（プシュカリニー）に住す、牟尼の雄よ。」

Verse 106

सततं लोकरक्षार्थं संनिधानं करोमि वै । अस्यां मत्संनिधानात्ते तथान्येषामपि द्विज

諸世界を常に護るため、まことに我はここに常住の御臨在を保つ。この地に我が在すゆえに、婆羅門よ、汝にも—また他の者にも—守護と利益がもたらされる。

Verse 107

इतः परं न पीडा स्याद्भूतराक्षससंभवा । धर्मपुष्करिणी ह्येषा सर्वपापविनाशिनी

ここより後、ブータやラークシャサに起因する苦悩は起こらぬ。これこそダルマプシュカリニー、まことに一切の罪を滅する者である。

Verse 108

देवीपट्टणपर्यंता कृता धर्मेण वै पुरा । अत्र सर्वत्र वत्स्यामि सर्वदा मुनिपुंगव

昔、ダルマによってこの聖なる領域はデーヴィパッタナに至るまで定められた。ここ、これらすべての地に、我は常に永遠に住まう、聖仙の最勝よ。

Verse 109

अस्या मत्संनिधा नात्स्याच्चक्रतीर्थमिति प्रथा । स्नानं येऽत्र प्रकुर्वंति चक्रतीर्थे विमुक्तिदे

我がここに在すゆえに、「チャクラティールタ」という名が世に知られる。ここで沐浴する者は—解脱を授けるこのチャクラティールタにおいて—自由（解脱）を得る。

Verse 110

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च वंशजाः सर्व एव हि । विधूतपापा यास्यंति तद्विष्णोः परमं पदम्

その子らも孫らも—まことにすべての子孫も—罪を払い落として、ヴィシュヌの至高の住処へと赴く。

Verse 111

पितॄनुद्दिश्य पिंडानां दातारो येऽत्र गालव । स्वर्गं प्रयांति ते सर्वे पितरश्चापि तर्प्पिताः

ここで祖霊ピトリ（Pitṛ）を念じてピンダ（piṇḍa）を供える者は、ガーラヴァよ、皆ことごとく天界に至り、祖先もまた満ち足りる。

Verse 112

इत्युक्त्वा विष्णुचक्रं तद्गालवस्यापि पश्यतः । अन्येषामपि विप्राणां पश्यतां सहसा द्विजाः

そう語り終えると、ヴィシュヌの円盤（チャクラ）は——ガーラヴァ自身が見守り、他のブラーフマナたちも見ているそのさなか——忽然として、二度生まれの者よ……

Verse 113

धर्मापुष्कारिणीं तां तु प्राविशत्पापनाशिनीम् । श्रीसूत उवाच । धर्मतीर्थस्य विप्रंद्राश्चक्रतीर्थमिति प्रथा

それは罪を滅するダルマプシュカリニー（Dharmapuṣkariṇī）へと入った。シュリー・スータは言った。「ブラーフマナの最勝よ、ダルマティールタの伝承において、ここはチャクラティールタ（Cakratīrtha）として名高い。」

Verse 114

प्राप्ता यथा तत्कथितं युष्माकं हि मया मुदा । चक्रतीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

語られたとおり、私は喜びをもって汝らに伝えた。チャクラティールタ（Cakratīrtha）に等しいティールタ（tīrtha）は、かつてなく、未来にもない。

Verse 116

अत्र स्नाता नरा विप्रा मोक्षभाजो न संशयः । कीर्तयेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । चक्र तीर्थाभिषेकस्य प्राप्नोति फलमुत्तमम् । इह लोके सुखं प्राप्य परत्रापिसुखं लभेत्

ここで沐浴する者は、ブラーフマナよ、疑いなくモークシャ（mokṣa）にふさわしくなる。この章を誦し、あるいは心を統一して聴聞する者は、チャクラティールタ（Cakratīrtha）沐浴の最上の果報を得る。現世にて安楽を得、来世においてもまた安楽を得る。

Verse 117

यो धर्मतीर्थं च तथैव गालवं कुर्वाणगत्युग्रसमाधियो गम् । सुदर्शनं राक्षसनाशनं च स्मरेत्सकृद्वा न स पापभाग्जनः

たとえ一度でも、ダルマティールタを、猛々しくも戒律あるヨーガの三昧に住する聖者ガーラヴァを、そして羅刹を滅するスダルシャナを憶念する者は、罪の分け前を受けぬ。