Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 16
Devanagari script
व्याधिभिश्चाभिभूयेत सदाल्पायुः सुदुःखभाक् । त्याज्यं कर्म पराधीनं कार्यमात्मवशं सदा
Transliteration
vyādhibhiścābhibhūyeta sadālpāyuḥ suduḥkhabhāk | tyājyaṃ karma parādhīnaṃ kāryamātmavaśaṃ sadā
Translation
病に圧され、常に短命で大いなる苦しみを受けるゆえ、他に依存してなす仕事は捨て、つねに自らの制御下にある務めを行え。
Word by Word
व्याधिभिःby diseases
व्याधिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
अभिभूयेतshould be overpowered
अभिभूयेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) उपसर्गः अभि-
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; ‘अभिभू’ = overpower
सदाल्पायुःalways short-lived
सदाल्पायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसदा + अल्पायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (सदा-अल्पायुः)
सुदुःखभाक्a great sufferer
सुदुःखभाक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु + दुःख + भाज् (धातु) → भाक् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (दुःखं भजते इति), ‘bhāk’ = partaker
त्याज्यम्to be abandoned
त्याज्यम्:
Predicate (Vidheyaviśeṣaṇa/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootत्याज्य (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः—यत् (त्यज् धातोः), विधेय-विशेषणम्
कर्मwork/action
कर्म:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पराधीनम्dependent on others
पराधीनम्:
Predicate (Vidheyaviśeṣaṇa/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootपर + अधीन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (परस्य अधीनम्)
कार्यम्a duty/what should be done
कार्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः—यत् (कृ धातोः), ‘that which is to be done’
आत्मवशम्under one’s own control
आत्मवशम्:
Predicate (Vidheyaviśeṣaṇa/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootआत्मन् + वश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (आत्मनः वशम् = under one’s own control)
सदाalways
सदा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
Speaker
Unspecified (Dharmāraṇyakhaṇḍa narrative voice)
Visual Art Cues
Scene: A moral allegory: a frail, disease-stricken man bound by ropes labeled 'parādhīna', contrasted with a steady yogic worker holding tools and a japa-mālā labeled 'ātmavaśa'.
FAQs
A dharmic life favors self-mastery; dependence that compromises integrity leads to suffering and decline.
No tīrtha is named; the verse offers practical dharma counsel.
No ritual; it prescribes avoiding parādhīna (others-controlled) work and choosing ātmavaśa (self-governed) duties.