Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Dharmaranya Mahatmya›Adhyaya 33›Shloka 14
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 14

Devanagari script

विमृश्य स तदा रामो वसिष्ठेन महात्मना । ब्रह्मविष्णुशिवादीनां सस्मार गुरुणा सह । स्मृतमात्रास्ततो देवास्तं देशं समुपागमन् । सूर्यकोटिप्रतीकाशीवमानावलिसंवृताः

Transliteration

vimṛśya sa tadā rāmo vasiṣṭhena mahātmanā | brahmaviṣṇuśivādīnāṃ sasmāra guruṇā saha | smṛtamātrāstato devāstaṃ deśaṃ samupāgaman | sūryakoṭipratīkāśīvamānāvalisaṃvṛtāḥ

Translation

「そのときラーマは、大徳ヴァシシュタとともに熟慮し、師と相並んで、ブラフマー、ヴィシュヌ、シヴァら諸神を想起して招請した。思い起こされたその瞬間、神々はその地に来臨し、光り輝く眷属に囲まれ、千万の太陽の光のごとく赫々と燃え立っていた。」

Word by Word
विमृश्यhaving reflected
विमृश्य:
Purvakala-kriya (Absolutive)
TypeIndeclinable
Rootवि-√मृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया (having reflected)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
रामःRāma
रामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वसिष्ठेनwith Vasiṣṭha
वसिष्ठेन:
Saha (Association/सह)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
महात्मनाthe great-souled
महात्मना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण (वसिष्ठेन)
ब्रह्म-विष्णु-शिव-आदीनाम्of Brahmā, Viṣṇu, Śiva and others
ब्रह्म-विष्णु-शिव-आदीनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + विष्णु (प्रातिपदिक) + शिव (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; समाहार/इतरेतर-द्वन्द्वः (ब्रह्मविष्णुशिवाः) + ‘आदि’ (आदिशब्देन सह बहुव्रीहिसदृश-समुच्चयः)
सस्मारremembered/called to mind
सस्मार:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√स्मृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
गुरुणाwith the teacher
गुरुणा:
Saha (Association/सह)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
सहtogether with
सह:
Saha (Association/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक उपपद (with)
स्मृत-मात्राः(they) being merely remembered
स्मृत-मात्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्मृत (कृदन्त; √स्मृ धातु) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः (स्मृतं मात्रं येषाम्/स्मृतमात्राः = ‘only remembered’)
ततःthereupon
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/ततः = ‘thereupon/then’ (adverb)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तम्that
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (देशम्)
देशम्place
देशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
समुपागमन्they approached/arrived
समुपागमन्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उप-√गम् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
सूर्य-कोटि-प्रतीकाशीshining like ten million suns
सूर्य-कोटि-प्रतीकाशी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक) + प्रतीकाशिन्/प्रतीकाशी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (देवाः); तत्पुरुषसमासः (सूर्यकोट्या प्रतीकाशः/प्रतीकाशिनः)
व-मान-आवलि-संवृताःsurrounded by a series (of aerial cars/retinues)
व-मान-आवलि-संवृताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव (प्रातिपदिक; ‘व’ इति पाठभेद/अस्पष्ट) + मान (प्रातिपदिक) + आवलि (प्रातिपदिक) + संवृत (कृदन्त; सम्-√वृ धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (देवाः); समासः (…आवल्या संवृताः = surrounded by a row/series …); ‘वमान’ पदांशः पाठदोष/दुर्लभः—सम्भाव्यं ‘विमानावलि’ इति (विमान-आवलि-संवृताः)
Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rāma and Vasiṣṭha stand in a forest clearing; as Rāma remembers the gods, Brahmā, Viṣṇu, Śiva and other devas appear in the sky, surrounded by blazing retinues like ten million suns, forming a luminous ring around the site.

Characters & Entities
R
Rāma
V
Vasiṣṭha
B
Brahmā
V
Viṣṇu
Ś
Śiva
T
Trimūrti

FAQs

When guided by a true guru and grounded in dharma, sincere remembrance (smaraṇa) draws divine grace and presence.

The episode unfolds in Dharmāraṇya, implying the region’s potency as a seat where divine beings are readily invoked.

Guru-guided invocation/remembrance of deities (smaraṇa) is highlighted as an efficacious spiritual act.

←Previous Verse
Next Verse→