Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Dharmaranya Mahatmya›Adhyaya 15›Shloka 65
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 65

Devanagari script

उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् । देवसरो महारम्यं नानापुष्पैः समन्वितम् । श्यामं सकलकल्हारैर्विविधैर्जलजंतुभिः

Transliteration

uddharetsapta gotrāṇi kulamekottaraṃ śatam | devasaro mahāramyaṃ nānāpuṣpaiḥ samanvitam | śyāmaṃ sakalakalhārairvividhairjalajaṃtubhiḥ

Translation

彼は七つのゴートラ（系統）と百一の家族を救い上げる。デーヴァサラスはきわめて麗しく、さまざまな花に飾られ—多種のカルハーラ蓮の群れにより濃く青黒く見え、種々の水の生きものが満ちている。

Word by Word
उद्धरेत्would uplift/rescue
उद्धरेत्:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootउद्-√हृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या (indeclinable numeral used adjectivally)
गोत्राणिlineages/clans
गोत्राणि:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
कुलम्family
कुलम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एकोत्तरम्one more (i.e., plus one)
एकोत्तरम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of शतम्)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या) + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (एकेन उत्तरम् = one more)
शतम्a hundred
शतम्:
Karma (Object/measure)
TypeNoun
Rootशत (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक
देवसरःDevasaras (divine lake)
देवसरः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + सरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां सरः)
महारम्यम्very beautiful
महारम्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + रम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महद् रम्यम्)
नानाvarious
नाना:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिकवत्)
Formअव्यय (indeclinable) used adjectivally = विविध (various)
पुष्पैःwith flowers
पुष्पैः:
Karaṇa (Instrument/association)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
समन्वितम्endowed/filled
समन्वितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-अनु-√इ (धातु) → समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्यय (PPP) used adjectivally, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
श्यामम्dark/blue-hued
श्यामम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootश्याम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (of देवसरः)
सकलकल्हारैःwith all (kinds of) lotuses (kalhāra)
सकलकल्हारैः:
Karaṇa (Instrument/association)
TypeNoun
Rootसकल (प्रातिपदिक) + कल्हार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारयः (सकलाः कल्हाराः)
विविधैःvarious
विविधैः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (of जलजन्तुभिः)
जलजन्तुभिःwith aquatic creatures
जलजन्तुभिः:
Karaṇa (Instrument/association)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + जन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (जले जन्तवः)
Speaker

Unknown (Dharmāraṇya Khaṇḍa narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Devasaras

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A panoramic view of Devasaras: dark, lotus-dense waters with kalhāra blooms, many flowers on the banks, fish and aquatic creatures visible; nearby, a devotee performs śrāddha, while ancestral lines are symbolically ‘lifted’ upward in a subtle celestial motif.

Characters & Entities
D
Devasaras
K
Kalhāra (lotus)

FAQs

Pilgrimage merit is communal: the devotee’s act at the tīrtha is said to uplift entire lineages, not merely the individual.

Devasaras, the splendid sacred lake within Dharmāraṇya.

The verse emphasizes phala (benefit) and the tīrtha’s glory; the associated prescriptions in context are snāna, worship, and śrāddha at Devasaras/Mokṣeśvara.

←Previous Verse
Next Verse→