Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 2

Devanagari script

विरक्ताः कामभोगेभ्यो ये प्रकुर्वंत्यहैतुकीम् । भक्तिं परां शिवे धीरास्तेषां मुक्तिर्न संसृतिः

Transliteration

viraktāḥ kāmabhogebhyo ye prakurvaṃtyahaitukīm | bhaktiṃ parāṃ śive dhīrāsteṣāṃ muktirna saṃsṛtiḥ

Translation

欲の享楽に執着せず、理由なき最高の帰依をシヴァに育む、心堅き者たちには、輪廻（サンサーラ）への再生ではなく、解脱がある。

Word by Word

• विरक्ताः: detached
• विरक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि (उपसर्ग) + रञ्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• कामभोगेभ्यः: from pleasures of desire
• कामभोगेभ्यः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), बहुवचन (Plural); तत्पुरुषः (कामानां भोगाः)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• प्रकुर्वन्ति: perform
• प्रकुर्वन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र (उपसर्ग) + कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद

• अहैतुकीम्: causeless (motiveless)
• अहैतुकीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ (निषेध) + हेतु (प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); ‘भक्तिम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• भक्तिम्: devotion
• भक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• पराम्: supreme
• पराम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); ‘भक्तिम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• शिवे: in/unto Śiva
• शिवे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• धीराः: steadfast ones
• धीराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)

• मुक्तिः: liberation
• मुक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• संसृतिः: transmigration
• संसृतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संसृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sūta)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A steady-minded devotee turns away from sensual allurements and offers simple, heartfelt worship to Śiva—bilva leaves, water, and mantra—while the background shows temptations fading into shadow.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unmotivated devotion to Śiva, supported by detachment from sense-pleasures, leads to liberation rather than continued rebirth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse teaches a general dharma of Śiva-bhakti.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription is inner discipline: cultivate ahaitukī (selfless) bhakti and vairāgya (detachment).