Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 11
Devanagari script
तमुत्थाप्य समाश्वास्य स मुनिः करुणार्द्रधीः । उवाच मा भैर्नृपते पुनर्वक्ष्यामि ते हितम्
Transliteration
tamutthāpya samāśvāsya sa muniḥ karuṇārdradhīḥ | uvāca mā bhairnṛpate punarvakṣyāmi te hitam
Translation
彼を起こして慰め、慈悲に心を潤した聖仙は言った。「恐れるな、王よ。汝の真の利益となることを、再び汝に説き明かそう。」
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
उत्थाप्यhaving lifted up
उत्थाप्य:
Kriya (Gerundial action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); ‘उत्थाप्य’ = उत्थापयित्वा (having raised)
समाश्वास्यhaving consoled
समाश्वास्य:
Kriya (Gerundial action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + श्वस् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); ‘समाश्वास्य’ = समाश्वासयित्वा (having consoled)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
करुणार्द्रधीःwhose mind was softened by compassion
करुणार्द्रधीः:
Visheshana (Qualifier of muniḥ/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकरुणा + आर्द्र + धी (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थः—‘करुणया आर्द्रा धीः यस्य’ (compassion-moistened mind)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
माdo not
मा:
Sambandha (Prohibition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (prohibitive particle)
भैःfear
भैः:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootभी (धातु)
Formलोट् (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद; ‘मा’ सह निषेधार्थे (prohibitive: do not fear)
नृपतेO king
नृपते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future); उत्तमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
तेto you; for you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (Genitive/Dative); एकवचन; एन्क्लिटिक रूप
हितम्what is beneficial
हितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
Speaker
Muni (sage) addressing the king
Visual Art Cues
Scene: The sage lifts the fallen king, supports him by the arm, and speaks gently; the king’s eyes reopen, tears lingering, as reassurance replaces panic.
FAQs
True teachers steady the shaken mind with compassion and then impart beneficial wisdom.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None; the verse emphasizes reassurance and the promise of dharmic instruction.