Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 78

Devanagari script

माययाग्निं समुत्थाप्य दग्धवान्नाट्यमंडपम् । दग्धं कृत्वा रत्नलिंगं प्रवृष्टोस्मि हुताशनम्

Transliteration

māyayāgniṃ samutthāpya dagdhavānnāṭyamaṃḍapam | dagdhaṃ kṛtvā ratnaliṃgaṃ pravṛṣṭosmi hutāśanam

Translation

「我がマーヤーによって火を起こし、演舞の堂を焼いた。宝玉のリンガが焼けたように見せ、試みとして我はその火中へ入った。」

Word by Word

• मायया: by (my) illusion
• मायया: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• अग्निम्: fire
• अग्निम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• समुत्थाप्य: having raised/produced
• समुत्थाप्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-उद्√स्था/√स्थाप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया

• दग्धवान्: having burned
• दग्धवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: दग्धवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दह्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; क्तवत्-प्रत्यय (Perfect participle active)

• नाट्यमण्डपम्: the theatre-hall
• नाट्यमण्डपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाट्य (प्रातिपदिक) + मण्डप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नाट्यस्य मण्डपः)

• दग्धम्: burnt
• दग्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दग्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दह्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (PPP)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया

• रत्नलिङ्गम्: the jewel-liṅga
• रत्नलिङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषः (रत्नमयम् लिङ्गम्)

• प्रवृष्टः: have rained down/been poured forth
• प्रवृष्टः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रवृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र√वृष्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; भूतकृदन्त (PPP)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद

• हुताशनम्: fire (the consumer of offerings)
• हुताशनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हु) + अशन्/अशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; बहुव्रीहिः (हुतं अश्नाति इति) = अग्निः

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Type: temple (implied maṇḍapa-liṅga setting)

Visual Art Cues

Scene: A performance hall (nāṭya-maṇḍapa) engulfed in flames raised by māyā; a jeweled liṅga appears burnt; Śiva enters the fire as part of the test.

Characters & Entities

• Śiva
• Māyā
• Agni (Hutāśana)
• Ratnaliṅga (jeweled liṅga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly appearances can be shaped by māyā; steadfast devotion and truth must remain firm even amid seeming catastrophe.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse; it explains a Śaiva test within the story.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is explanatory narration about a divine test and the appearance of a burnt liṅga.