Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 19
Devanagari script
इत्यभिव्याहृतं तेन मुनिना गतचक्षुषा । निशम्य विस्मिता बाला प्रत्युवाच कृतांजलिः
Transliteration
ityabhivyāhṛtaṃ tena muninā gatacakṣuṣā | niśamya vismitā bālā pratyuvāca kṛtāṃjaliḥ
Translation
盲目となったその聖仙の言葉を聞き、若き娘は驚嘆し、合掌して恭しく答えた。
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
अभिव्याहृतम्spoken/uttered
अभिव्याहृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootअभि-वि-आ-हृ (धातु) → अभिव्याहृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; passive participle
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; instrumental pronoun
मुनिनाby the sage
मुनिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
गतचक्षुषाwith lost sight; blind
गतचक्षुषा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगत-चक्षुस् (प्रातिपदिक; गत (कृदन्त) + चक्षुस्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; विशेषण—मुनिना इति विशेष्यस्य
निशम्यhaving heard
निशम्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि-शम् (धातु) → निशम्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययवत् प्रयोगः
विस्मिताastonished
विस्मिता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-स्मि (धातु) → विस्मित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—बाला
बालाthe girl
बाला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-उप-√वच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद; perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
कृताञ्जलिःwith hands folded
कृताञ्जलिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत-अञ्जलि (प्रातिपदिक; कृत (कृदन्त) + अञ्जलि)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग-प्रयोगे स्त्रीलिङ्गार्थेऽपि पुंरूपम्; प्रथमा, एकवचन; विशेषण—बाला
Speaker
Narrator (contextual)
Visual Art Cues
Scene: A blind sage seated in austerity; a young woman stands before him, astonished, hands folded in añjali, listening and preparing to respond.
FAQs
Reverent listening (śravaṇa) and humility are the proper beginning of dharmic instruction.
No specific tīrtha is named in this verse; it functions as narrative transition into vrata-teaching.
None directly; the verse sets the scene for forthcoming vrata-vidhi.