Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 47

Devanagari script

गतजन्म सहस्राणि स्मराम्यद्य त्वदंतिके । निर्वेदश्च परो जातः प्रसन्नं हृदयं च मे

Transliteration

gatajanma sahasrāṇi smarāmyadya tvadaṃtike | nirvedaśca paro jātaḥ prasannaṃ hṛdayaṃ ca me

Translation

ここにて汝の御前で、我はいま幾千の過去の生を思い出す。深い厭離が我に生じ、我が心もまた澄みわたり静まった。

Word by Word

• गतजन्म: past births
• गतजन्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गत (गम् धातु से क्त कृदन्त) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष ‘past births’ (जन्मानि ये गतानि)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• स्मरामि: I remember
• स्मरामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अद्य: today/now
• अद्य: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• त्वत्: your
• त्वत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-सम्बन्धार्थे (genitival stem ‘your’), अव्ययवत्-प्रयोग in compound

• अन्तिके: near (you)
• अन्तिके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative)

• निर्वेदः: dispassion, disgust (with worldly life)
• निर्वेदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निर्वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• परः: great, intense
• परः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (निर्वेदः इति विशेष्यस्य विशेषणम्)

• जातः: has arisen
• जातः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (निर्वेदः इति कर्तृपदेन सह)

• प्रसन्नम्: calm, clear, pleased
• प्रसन्नम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक; प्र+सद् धातु से क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (हृदयम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)

• हृदयम्: heart, mind
• हृदयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

Speaker

Unspecified in excerpt (the same repentant being addressing the holy person)

Visual Art Cues

Scene: The once-fierce being stands or kneels with folded hands, eyes softened; behind him, faint silhouettes of countless past births dissolve into light; the saintly presence radiates calm.

Characters & Entities

• nirveda (dispassion)
• pūrvajanma (past births)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True awakening expresses itself as nirveda (dispassion) and a serene heart, opening the way to dharma and liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred site is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the inner discipline implied is turning away from harm and cultivating clarity and repentance.