Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3

Devanagari script

अस्त्येको वामदेवाख्यः शिवयोगी महा तपाः । निर्द्वंद्वो निर्गुणः शांतो निःसंगः समदर्शनः

Transliteration

astyeko vāmadevākhyaḥ śivayogī mahā tapāḥ | nirdvaṃdvo nirguṇaḥ śāṃto niḥsaṃgaḥ samadarśanaḥ

Translation

ヴァーマデーヴァと名づけられたシヴァのヨーギーがいた。大いなる苦行者であり、二元を離れ、グナを超え、静寂にして執着なく、万物を平等に観じていた。

Word by Word

• अस्ति: there is / exists
• अस्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• एकः: one, a certain
• एकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)

• वामदेवाख्यः: named Vāmadeva
• वामदेवाख्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वामदेव + आख्य (प्रातिपदिक); वामदेव-आख्य
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘वामदेव’ इति नाम्ना आख्यः (named Vāmadeva)

• शिवयोगी: a Śiva-yogin
• शिवयोगी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव + योगिन् (प्रातिपदिक); शिव-योगिन्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; योगी (yogin) of Śiva

• महा: great
• महा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘महान्’ इत्यस्य पदरूपम् (great)

• तपाः: an ascetic (one of austerity)
• तपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन; तपस्वी (ascetic) अर्थे

• निर्द्वन्द्वः: free from opposites
• निर्द्वन्द्वः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निः + द्वन्द्व (free from dualities)

• निर्गुणः: without (worldly) qualities
• निर्गुणः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निः + गुण (without qualities)

• शान्तः: peaceful
• शान्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (√शम् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त (past participle) — ‘calmed/peaceful’

• निःसङ्गः: detached
• निःसङ्गः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निःसङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निः + सङ्ग (detached)

• समदर्शनः: one who sees equally
• समदर्शनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम + दर्शन (प्रातिपदिक); सम-दर्शन
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समं दर्शनं यस्य (equal-seeing)

Speaker

Sūta (narrator)

Visual Art Cues

Scene: A serene Śiva-yogin Vāmadeva seated in stillness, ash-smeared, eyes half-closed, radiating equanimity; background minimal, suggesting guṇa-transcendence.

Characters & Entities

• Vāmadeva
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True Śiva-yoga is marked by equanimity, detachment, and transcendence of the guṇas, not merely external signs.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced; the verse introduces a saintly exemplar (Vāmadeva) whose life will carry the teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it outlines the inner disciplines/qualities of a realized Śaiva yogin.