Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22
Devanagari script
उपतापयते देवान्धूमकेतुरिवोच्छ्रितः । तेन देवगणाः सर्वे दुःखिता दानवेन च
Transliteration
upatāpayate devāndhūmaketurivocchritaḥ | tena devagaṇāḥ sarve duḥkhitā dānavena ca
Translation
燃えさかる彗星のごとく高くそびえ、彼は神々を灼く。そのダーナヴァのゆえに、すべてのデーヴァの軍勢は苦悩に沈んだ。
Word by Word
उपतापयतेafflicts / torments
उपतापयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-तप् (√तप् धातु; णिच्-प्रयोगः)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
देवान्the gods
देवान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया (2nd/द्वितीया)
धूमकेतुःa comet
धूमकेतुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधूम-केतु (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा); विग्रहः: धूमः केतुः यस्य/धूमयुक्तः केतुः (comet)
इवlike
इव:
Sambandha (Comparative particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-निपात (particle of comparison)
उच्छ्रितःrisen high
उच्छ्रितः:
Karta (Subject attribute/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-श्रि (√श्रि/√श्रय् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा); ‘धूमकेतुः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
तेनby him / because of him
तेन:
Karana/Hetu (Cause/Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (3rd/तृतीया)
देवगणाःthe hosts of gods
देवगणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव-गण (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा); विग्रहः: देवानां गणाः (groups of gods)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject attribute/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा); ‘देवगणाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
दुःखिताःdistressed
दुःखिताः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त/निष्ठान्त विशेषण)
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा); ‘देवगणाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
दानवेनby the demon
दानवेन:
Karana/Hetu (Cause/Agent/करण)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (3rd/तृतीया)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction/and)
Speaker
Vācaspati
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā-khaṇḍa tīrtha-frame (implicit)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A towering dānava rises like a flaming comet, casting heat and smoke; devas recoil in anguish, their radiance dimmed, the sky streaked with fiery trails.
Characters & Entities
D
DevasT
Tālamegha (implied)D
DānavaFAQs
Unchecked power without dharma becomes suffering for the world; oppression inevitably drives beings to seek righteous protection.
Not directly named in this verse; it serves as narrative context within the Revā (Narmadā) Māhātmya frame.
None; the verse describes the devas’ affliction.