Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 59

Devanagari script

ततः स्वर्गच्युतानां हि लक्षणं प्रवदाम्यहम् । दीर्घायुषो जीवपुत्रा धनवन्तः सुशोभनाः

Transliteration

tataḥ svargacyutānāṃ hi lakṣaṇaṃ pravadāmyaham | dīrghāyuṣo jīvaputrā dhanavantaḥ suśobhanāḥ

Translation

次に、天界より堕ちた者たちの徴を我は説こう。彼らは長寿で、生きた子（とくに息子）に恵まれ、富み、姿かたちも輝かしい。

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अनन्तरबोधक (adverb: then/thereafter)

• स्वर्गच्युतानाम्: of those fallen from heaven
• स्वर्गच्युतानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक) + च्युत (कृदन्त; √च्यु धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; ‘स्वर्गात् च्युताः’ (fallen from heaven)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात-अव्यय (particle: indeed/for)

• लक्षणम्: characteristic/sign
• लक्षणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्रवदामि: I declare
• प्रवदामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वद् (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

• दीर्घायुषः: long-lived
• दीर्घायुषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक) + आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः (‘दीर्घम् आयुः येषाम्’)—विशेषणम्

• जीवपुत्राः: having living sons / with sons alive
• जीवपुत्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जीव (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः (‘जीवः पुत्रः’ = living sons)

• धनवन्तः: wealthy
• धनवन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धनवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम्

• सुशोभनाः: very handsome/beautiful
• सुशोभनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम्; सु-उपपदपूर्वक (well/very beautiful)

Speaker

Narrator (Revā-khaṇḍa dialogue voice; precise speaker not explicit in excerpt)

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpaśreṣṭha (king)

Visual Art Cues

Scene: A narrative contrast: a radiant person descends from a celestial realm to human life, shown with symbols of long life, children, wealth, and beauty—suggesting leftover merit even after svarga is exhausted.

Characters & Entities

• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit accrued from dharma is reflected in auspicious worldly signs such as longevity, progeny, prosperity, and beauty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Revā-khaṇḍa narrative that culminates in the praise of Maṇināga Tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; it lists auspicious indicators tied to prior merit.