Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 26

Devanagari script

ममैषा वर्तते बुद्धिर्यदि त्वं तात मन्यसे । भानुमत्या वचः श्रुत्वा राजा संहर्षितोऽभवत्

Transliteration

mamaiṣā vartate buddhiryadi tvaṃ tāta manyase | bhānumatyā vacaḥ śrutvā rājā saṃharṣito'bhavat

Translation

「これが私の心に立つ堅き決意です。父上がよしとされるなら。」バーヌマティーの言葉を聞いて、王は大いに歓喜した。

Word by Word

• mama: my
• mama: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम

• eṣā: this
• eṣā: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; ‘buddhiḥ’ इत्यस्य विशेषणम्

• vartate: exists/prevails
• vartate: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vṛt (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• buddhiḥ: idea/intention
• buddhiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: buddhi (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• yadi: if
• yadi: Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: yadi (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; शर्तार्थक-अव्ययम् (conditional conjunction)

• tvam: you
• tvam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• tāta: O father
• tāta: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: tāta (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, सम्बोधन विभक्तिः, एकवचनम्

• manyase: you think/approve
• manyase: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: man (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्

• bhānumatyāḥ: of Bhānumatī
• bhānumatyāḥ: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: bhānumatī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, षष्ठी विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• vacaḥ: words/speech
• vacaḥ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vacas (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• śrutvā: having heard
• śrutvā: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: śru (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund)

• rājā: the king
• rājā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: rājan (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• saṃharṣitaḥ: delighted
• saṃharṣitaḥ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: saṃ-√hṛṣ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘saṃharṣita’; पुंलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; ‘rājā’ इत्यस्य विशेषणम्

• abhavat: became/was
• abhavat: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: bhū (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist/Imperfect-like past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

Speaker

Bhānumatī (first sentence), then Narrator

Visual Art Cues

Scene: The king’s face brightens; he gestures blessing/approval toward Bhānumatī, who stands with folded hands—court atmosphere shifts from worry to auspicious calm.

Characters & Entities

• Bhānumatī
• King

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is strengthened when personal resolve aligns with wise consent and supportive guardianship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit endorsement of the vrata path proposed by Bhānumatī.