Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 39

Devanagari script

ते गच्छन्ति परं लोकं यत्र देवो महेश्वरः । केदारे च यथा पीतं रुद्रकुण्डे तथैव च

Transliteration

te gacchanti paraṃ lokaṃ yatra devo maheśvaraḥ | kedāre ca yathā pītaṃ rudrakuṇḍe tathaiva ca

Translation

彼らは至上の世界へと赴き、そこに主マヘーシュヴァラが住まわれる。ケーダーラで水を飲むことに功徳があるように、ルドラ・クンダで飲むことにも同じ功徳がある。

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• गच्छन्ति: go
• गच्छन्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• परम्: supreme
• परम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्—लोकम्

• लोकम्: world/realm
• लोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्

• यत्र: where
• यत्र: Adverbial (Avyaya)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• महेश्वरः: Maheshvara (the Great Lord)
• महेश्वरः: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक) < महा + ईश्वर
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; देवस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• केदारे: at Kedara
• केदारे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्

• च: and
• च: Connector (Avyaya)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• यथा: as
• यथा: Adverbial (Avyaya)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (as)

• पीतम्: (is) drunk
• पीतम्: Karma (Implied object/state)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि कृदन्तम् (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘drunk’

• रुद्रकुण्डे: in Rudra-kunda
• रुद्रकुण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्रकुण्ड (प्रातिपदिक) < रुद्र + कुण्ड
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्

• तथा: so
• तथा: Adverbial (Avyaya)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (so/in the same way)

• एव: indeed
• एव: Emphasis particle (Avyaya)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्ययम् (indeed/just)

• च: and
• च: Connector (Avyaya)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced from Āvantya Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudrakuṇḍa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: narādhipa (king)

Visual Art Cues

Scene: A visionary tableau: pilgrims drink from a kuṇḍa; above, a radiant Śiva-loka opens—Maheśvara seated in serene majesty—while a subtle inset shows Kedāra’s snowy shrine to indicate equivalence.

Characters & Entities

• Maheśvara
• Kedāra
• Rudrakuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Association with Śiva’s tīrthas—especially through reverent use of their waters—leads toward the highest spiritual goal and Śiva’s realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rudrakuṇḍa is praised, with its merit compared to the famed Kedāra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Reverently drinking the tīrtha-water (pāna) is indicated as a meritorious act.