Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

Devanagari script

पितेव पुत्रं परिरक्ष देव जहीन्द्रशत्रुं सह पुत्रपौत्रैः । तथेति चोक्तः कमलासनेन सुरासुरैर्वन्दितपादपद्मः

Transliteration

piteva putraṃ parirakṣa deva jahīndraśatruṃ saha putrapautraiḥ | tatheti coktaḥ kamalāsanena surāsurairvanditapādapadmaḥ

Translation

「父が子を守るように、神よ、我らをお護りください。インドラの敵を、その子ら孫らとともに討ち滅ぼしてください。」蓮華座のブラフマーにこう請われ、天と阿修羅のいずれにも蓮華の御足を礼拝される彼は、「然り」と答えた。

Word by Word

• पिता: a father
• पिता: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक अव्यय (particle of comparison)

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• परिरक्ष: protect
• परिरक्ष: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-रक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• जहि: slay
• जहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद; रूपम्: जहि

• इन्द्रशत्रुम्: enemy of Indra
• इन्द्रशत्रुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समास: इन्द्रस्य शत्रुः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सह: with
• सह: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सहार्थक अव्यय (preposition-like indeclinable: with)

• पुत्रपौत्रैः: with sons and grandsons
• पुत्रपौत्रैः: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + पौत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व: पुत्राः च पौत्राः च

• तथा: so, thus
• तथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (thus/so)

• इति: thus (saying)
• इति: Sambandha (Quotation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्यसमाप्तिबोधक अव्यय (quotative particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• उक्तः: (he) was addressed
• उक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त ‘उक्त’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि ‘addressed/said to’

• कमलासनेन: by Kamalāsana (Brahmā)
• कमलासनेन: Karana (Agent/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कमला + आसन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; समास: कमलायाम् आसनम् यस्य (बहुव्रीह्यर्थे ‘कमलासन’ = ब्रह्मा) प्रायः रूढि; तृतीया ‘by Kamalāsana (Brahmā)’

• सुरासुरैः: by gods and demons
• सुरासुरैः: Karana (Agent/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व: सुराः च असुराः च

• वन्दितपादपद्मः: whose lotus-feet are worshipped
• वन्दितपादपद्मः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वन्दित (वन्द् धातु, क्त कृदन्त) + पाद + पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समास: वन्दितं पादपद्मं यस्य (बहुव्रीह्यर्थे) / वन्दित + पादपद्म (कर्मधारय/तत्पुरुषप्रायः); अर्थतः ‘whose lotus-feet are worshipped’

Speaker

Brahmā (petition), with Vāsudeva’s assent implied

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly (frame)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, lotus-seated, petitions the Lord to protect like a father and to slay Indra’s enemy with his progeny; devas and asuras alike bow to the Lord’s lotus feet; the Lord replies ‘So be it.’

Characters & Entities

• Brahmā (Kamalāsana)
• Vāsudeva (Viṣṇu)
• Indra
• Andhaka (as Indra’s enemy)
• Devas
• Asuras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord’s guardianship is parental in compassion, and his justice is decisive against entrenched adharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a supplication (prārthanā) and divine acceptance.